Londenaren stierven aan een pestmutatie uit het Ottomaanse Rijk
Handelsstromen, oorlogen en extreem weer maakten Europa tot ideale voedingsbodem voor de pest, blijkt uit onderzoek.
200 Artikelen
Geen items gevonden voor deze bron.
Nieuwe geschiedenisboeken, week 41 (2026)
Wekelijks verschijnen er nieuwe geschiedenisboeken. Van lijvige studies tot publieksboeken en van naslagwerken tot historische strips. Op Historiek plaatsen we veel voorpublicaties en we bespreken zoveel mogelijk titels, maar alles bespreken is ondoenlijk. Daarom hebben we de rubriek ‘signalementen’. Hier plaatsen we wekelijks een bericht met daarin recent verschenen en besproken titels. Bron
Romeinse houten constructies ontdekt bij Tongeren, mogelijk deel van aquaduct
Bij Tongeren zijn goed bewaarde Romeinse houten constructies gevonden. Volgens onderzoekers vingen ze mogelijk grondwater op voor een aquaduct. Bron
Marsrover van NASA vestigt buitenaards afstandsrecord
De Marsrover van ruimtevaartorganisatie NASA heeft op Mars het buitenaardse afstandsrecord gebroken. Sinds 2021 heeft het karretje 45,2 kilometer afgelegd op de planeet. Dat is meer dan elk ander voertuig op een andere planeet dan de aarde.
De laatste reis van de Batavia
De reconstructie van de Batavia is na 31 jaar uit het water gehaald. Het VOC-schip is toe aan flink onderhoud, maar hoe onderhoud je een 17e-eeuws schip? facebook twitter linkedin pinterest
Rusland stuurt botten van middeleeuwse prins naar het front
Rusland stuurt de relieken van een middeleeuwse prins naar Oekraïne om ‘schouder aan schouder’ te staan met de soldaten in de loopgraven.
Pantserwagens in Vaassen: de gewelddadige ontruiming van een Moluks woonoord (1976)
Op 14 oktober 1976 werd het Molukse woonoord in Vaassen met veel geweld ontruimd. Vijftig jaar later werkt die gebeurtenis nog altijd door. Lennart Steenbergen vertelt over de ontruiming en de strijd om het Molukse karakter van de wijk te behouden. Bron
Opgraving in Wales lijkt te bewijzen dat legendarisch Romeins fort echt bestond
Een onlangs ontdekt Romeins fort in Wales suggereert dat een middeleeuws verhaal over een militair kamp van keizer Magnus Maximus op waarheid kan berusten. Tot nu toe werd gedacht dat het verhaal niet op feiten was gebaseerd.
De Delftse donderslag, een apocalyptische nachtmerrie (1654)
Op 12 oktober 1654 voltrok zich een grote ramp in Delft. Een opslagplaats in het noordoosten van de binnenstad, vol met buskruit, ontplofte en zorgde voor een enorme ravage. Hoeveel slachtoffers de ramp, die bekend kwam te staan als de Delftse donderslag, eiste is niet helemaal duidelijk. Historici vermoeden dat het er honderden moeten zijn geweest. Bron
Amazones aan de rand van de wereld: de Arabische kijk op een Griekse mythe
Amazones op eilanden in het ijzige noorden? Middeleeuwse Arabische geografen gaven de Griekse mythe een bijzondere draai. Ze beschreven gescheiden mannen- en vrouweneilanden en een stad vol krijgshaftige vrouwen. Bron
Begrijpen van seksuele oriëntatie: definities en soorten uitleg
Veel mensen verwarren seksuele oriëntatie met seksueel gedrag. Deze verwarring kan leiden tot vereenvoudigde opvattingen over identiteit. Seksuele oriëntatie
Van Frick tot Führer: de leerschool van de eerste naziminister in Thüringen
Al vóór Hitlers machtsovername probeerde Wilhelm Frick als naziminister in Thüringen de rechtsstaat naar zijn hand te zetten. Zijn korte bewind werd een leerschool voor de nazi’s: van politieke zuiveringen tot propaganda in de klas. Bron
Chez Matisse: tachtig topstukken uit Centre Pompidou in Amsterdam
Henri Matisse verruilde een juridische loopbaan voor de schilderkunst en bleef tot op hoge leeftijd experimenteren met kleur en vorm. Een tentoonstelling in het H’ART Museum belicht zijn ontwikkeling en invloed op andere kunstenaars. Bron
Beleggen in bloed: Oostende en de Zuid-Nederlandse slavenhandel
Ook vanuit Oostende vertrokken slavenschepen naar de Caraïben. Tussen 1780 en 1785 liet de Brusselse ondernemer Frederik Romberg circa 3000 slaafgemaakte Afrikanen vanuit West-Afrika naar de Caraïben verschepen om hen daar te verkopen. Bron
Werkloze wevers emigreerden naar Toscane
De Lage Landen waren in de vijftiende eeuw het beloofde land voor veel migranten. Maar er waren ook honderden inwoners die vertrokken.
Overzicht van de menswetenschappen: belangrijke disciplines en concepten uitleggen
Veel mensen denken dat de menswetenschappen alleen over literatuur en geschiedenis gaan. Deze kijk negeert de brede waaier van betrokken disciplines. De
Je favoriete filmgenre en de reflectie op je persoonlijkheid
Explore how your favorite movie genre reveals your personality traits and emotional preferences, helping you understand yourself better.
BeKa en AaBe - Een familieruzie achter de Tilburgse textielfabrieken
Twee broers, twee textielfabrieken en een bittere familieruzie. Achter de Tilburgse ondernemingen BeKa en AaBe ging een conflict schuil tussen Frits en Dolf van den Bergh. Hoe zakelijke meningsverschillen uitgroeiden tot een concurrentiestrijd binnen één familie. Bron
Omgaan met emotionele kater: begrijpen en beheren van gevoelens
Emotionele katers ontstaan na positieve ervaringen zoals feesten, bruiloften of concerten. Ze leiden tot gevoelens van verdriet, vermoeidheid of leegte. Deze
Essential Elements for a Healthy and Fulfilling Sex Life
Learn key elements for a healthy, fulfilling sex life that boosts intimacy, emotional bonds, and well-being in relationships.
‘Oekraïne maakt het verleden politiek’
De Oekraïense regering gebruikt in het verzet tegen de Russische indringers de geschiedenis als wapen, zegt deze historicus.
Expeditie gestart naar beroemd vliegtuigwrak na vondst mysterieus object
De zoektocht naar Amelia Earhart krijgt bijna negentig jaar na haar verdwijning een nieuwe wending. Amerikaanse archeologen onderzoeken op een afgelegen eiland in de Stille Oceaan een onderwaterobject dat mogelijk het wrak is van het vliegtuig van de Amerikaanse vliegenier.
Britse humaniora index: uitgebreide database voor humaniora literatuur
Veel mensen denken dat de Britse Humaniora Index alleen voor academici is. Dit idee negeert het bredere publiek dat er baat bij kan hebben. De BHI indexeert
In 1859 buitgemaakte diamant van Banjarmasin terug naar Indonesië
Nederlandse troepen maakten de diamant van Banjarmasin in 1859 buit op Borneo. De steen was een symbool van de macht van de plaatselijke sultan. Nu is hij teruggegeven aan Indonesië, samen met negentien andere koloniale objecten. Bron
Regain online relatietherapie beoordeling: kenmerken, prijzen en inzichten
Veel mensen verwarren online therapie met traditionele face to face sessies. Deze verwarring kan leiden tot onduidelijke verwachtingen over de ervaring.
Hoe denken je lichaam beïnvloedt: inzichten uit de psychologie
Veel mensen vergeten hoe gedachten hun fysieke toestand kunnen vormen. Deze verbinding tussen geest en lichaam wordt vaak verward met andere factoren. Het
Webb vindt aanwijzingen voor waterwolken op de koudst bekende bruine dwerg
Astronomen hebben met behulp van de Webb Space Telescope de eerste spectra vastgelegd van WISE J085510.83-071442.5 – een ultrakoude bruine dwerg op slechts 7,
Een zeldzame opname van Mars bij zonsopkomst
De Curiosity legde het zachte ochtendlicht vast dat het Marslandschap verlichtte. NASA’s rover Curiosity legde het ochtendlicht vast dat door de wind gev
Achilles: Greek Hero of the Trojan War and His Lasting Legacy
Discover the story of Achilles, the legendary Greek hero of the Trojan War, and learn about his legacy and impact on Greek culture and heroism.
Schildpadden op Seychellen van rand van uitsterven naar recordaantal
Volgens een nieuw onderzoek leven op een eiland dat deel uitmaakt van de Seychellen 180.000 volwassen reuzenschildpadden. In de jaren negentig waren het er nog maar 100.000 en in de negentiende eeuw waren ze met bijna duizend exemplaren bijna uitgestorven.
Koninklijke troon van Prinsjesdag tijdelijk terug in Roermond
De koninklijke troon van Prinsjesdag werd in 1904 ontworpen door Pierre Cuypers en gemaakt in zijn Roermondse ateliers. Nu is de zetel tijdelijk terug in Roermond, waar het Cuypershuis de geschiedenis van de troon en zijn makers belicht. Bron
Akbar de Grote: tolerante keizer in India
De zestiende-eeuwse Mogolkeizer Akbar was een briljant strateeg, bevorderde kunst en cultuur, en stond op de bres voor vrijheid van religie.
Audiowandelingen over Frieda Belinfante, Mahler en Belle van Zuylen
Mahler en Freud wandelden in 1910 door Leiden. Belle van Zuylen schreef niet alleen boeken, maar componeerde ook muziek. Vier nieuwe audiowandelingen vertellen deze en andere verhalen, waaronder dat van verzetsvrouw Frieda Belinfante. Bron
Jan zonder Land: de beruchte koning achter de Magna Carta
Jan zonder Land geldt als een van de beruchtste Engelse koningen. Toch is zijn naam verbonden aan de Magna Carta, waarmee baronnen zijn macht aan banden legden. Bron
Betekenis regenboog: Bijbel, mythologie en symboliek
Van Gods verbond met Noach tot een brug naar de godenwereld en de regenboogvlag: de regenboog kreeg in allerlei culturen een eigen betekenis. Bron
Overzicht van communicatie: een uitgebreide gids
Veel mensen verwarren communicatie met alleen praten of schrijven. Deze verwarring negeert het diepere proces van betekenisuitwisseling. Communicatie omvat
Fossiel van dier uit dinotijd laat zien hoe zoogdieren anders gingen eten
Zo'n 165 miljoen jaar geleden leefde in het huidige China een harig dier dat zwom als een vogelbekdier, joeg als een otter en de staart van een bever had. Het fossiel vertelt onderzoekers hoe zoogdieren een nieuwe manier van eten ontwikkelden.
Meervoudige sclerose (ms): overzicht, symptomen, diagnose en behandelingen
Meervoudige Sclerose (MS) is een aandoening die het centrale zenuwstelsel aantast. Dit leidt tot verschillende uitdagingen zoals mobiliteitsproblemen,
Wat is Katatonie? PsyBlog legt uit
Bij Katatonie gaat er iets niet goed in de verbindingen tussen hersengebieden. Het gaat dan vooral om de hersendelen die beweging, emotie en gedrag aansturen. Iemand met katatonie vertoont vaak gedrag dat er voor anderen onnatuurlijk uitziet. Welke vormen van katatonie zijn er? Stupor: geen psychomotorische activiteit; nagenoeg geen reactie op de omgeving. Katalepsie: het
Astronomen ontdekken mogelijke tweede-generatieplaneet rond jonge witte dwerg
Doorgaans ontstaan doorgaans tegelijk met hun sterren, maar nieuw onderzoek suggereert dat ze ook later kunnen ontstaan uit het puin van een stevende ster; een
Theodora blanchfield, amft: therapeut en schrijver over geestelijke gezondheid
Na een lange, drukke werkdag neemt een vrouw even de tijd om in haar woonkamer te zitten. Ze sluit haar ogen en concentreert zich op haar ademhaling, waardoor
Bemanning ISS terug op aarde na langste reis ooit voor Europese astronaut
Vier bemanningsleden van ruimtestation ISS zijn donderdag teruggekeerd op aarde, onder wie een Franse astronaut. Hun ruimtereis heeft 237 dagen geduurd. Nog nooit was een Europese astronaut zo lang in de ruimte gebleven.
Enorme Marswolk mogelijk veroorzaakt door nooit eerder waargenomen proces
De Arsia Mons Langgerekte Wolk is een sliert waterijs die in de lente en zomer op het zuidelijk halfrond van Mars verschijnt, aan de lijzijde van de 20 kilomete
Achalasia: begrijpen van symptomen, oorzaken en behandelopties
Achalasia is een slikstoornis die het dagelijks leven sterk beïnvloedt. Het gebeurt wanneer de slokdarm voedsel niet goed naar de maag kan bewegen, wat leidt
Gouden Televizier-Ring: alle winnaars sinds 1964
De Gouden Televizier-Ring geldt als de belangrijkste Nederlandse televisieprijs. Tijdens een speciaal gala, georganiseerd door de AVRO/TROS, wordt ieder najaar bekendgemaakt welk televisieprogramma op de Nederlandse televisie het beste van het jaar was. Bron
James McNeill Whistler: dandy, ruziezoeker en bewonderaar van Nederland
James McNeill Whistler bewonderde Rembrandt en bezocht Nederland minstens elf keer. Twee tentoonstellingen belichten zijn werk, zijn eigenzinnige kunstopvattingen en zijn band met ons land. Bron
Publiek kiest Iris van Herpen-expositie tot beste tentoonstelling van 2026
Het publiek heeft gekozen: de expositie over modeontwerper Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam wint de Museumtijdschrift Tentoonstellingsprijs 2026. Bron
Schedels, jaguars en de onderwereld: de duistere én hoopvolle symboliek van een 1.400 jaar oude Maya-urn
Schedels, jaguars en de onderwereld: de duistere én hoopvolle symboliek van een 1.400 jaar oude Maya-urn Rens van Maasakker 8 oktober 2026 Met de herfst in volle gang en Halloween op de loer kijken we in het Westen vaak met een rilling naar afbeeldingen van schedels en de onderwereld. Voor de klassieke Maya’s lag dat heel anders.
Eeuwenoud mysterie opgelost? Mogelijk bewijs gevonden voor Gallische nederzetting in hartje Parijs
Eeuwenoud mysterie opgelost? Mogelijk bewijs gevonden voor Gallische nederzetting in hartje Parijs Rens van Maasakker 8 oktober 2026 Tijdens opgravingen op de binnenplaats van het iconische ziekenhuis Hôtel-Dieu op het Île de la Cité in Parijs hebben archeologen een bijzondere vondst gedaan: de restanten van een houten en stenen verdedigingsmuur. Alles wijst erop dat het gaat om de omwalling van het Gallische Lutetia, de versterkte nederzetting waar Julius Caesar al over schreef, maar waar tot op heden nog nooit fysiek bewijs van was gevonden.
Vlaanderen steunt onderhoud Duits oorlogskerkhof uit de Eerste Wereldoorlog in Langemark
Het Duitse oorlogskerkhof in Langemark krijgt een onderhoudsbeurt. Er rusten ruim 44.000 Duitse militairen die sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog. Bron
Nederlands paviljoen in Auschwitz krijgt nieuwe tentoonstelling
Het Nederlandse paviljoen in Auschwitz krijgt een nieuwe tentoonstelling over de Jodenvervolging in Nederland. Het kabinet stelt een miljoen euro beschikbaar. Bron
Assyrische koningen uitgewist door opvolgers
Uit onderzoek blijkt dat de koningslijsten niet volledig zijn. Historici hebben drie Assyrische koningen gevonden die bewust zijn weggelaten.
Vermoedelijke resten van middeleeuwse tsaar Samuel overgedragen aan Bulgarije
De vermoedelijke resten van de middeleeuwse tsaar Samuel zijn na decennia overleg van Griekenland naar Bulgarije overgebracht. In ruil geeft Bulgarije 48 religieuze voorwerpen terug die tijdens de Eerste Wereldoorlog werden meegenomen. Bron
De gezondheidsvoordelen van diepe ademhalingstechnieken voor stressverlichting
Diepe ademhalingstechnieken zijn effectieve manieren om stress en angst te beheersen. Ze zijn belangrijke hulpmiddelen voor mentale gezondheid. Diepe
Waarom we Nederlands met Latijnse letters schrijven
Waarom schrijven we Nederlands met Latijnse letters? Het antwoord begint in middeleeuwse kloosters, waar leerlingen in het Latijn leerden lezen en schrijven. Maar hoe schreef je klanken waarvoor dat alfabet geen letters had? Bron
Kazachstan herontdekt zijn vergeten Zijderoute
Oasesteden, karavanen en oude mausolea herinneren aan de Zijderoute door Kazachstan. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 krijgt ook het lang verdrongen verleden van de nomaden weer aandacht. Bron
Overzicht van architectuur: ontwerp, constructie en culturele betekenis
Veel mensen denken dat architectuur alleen om gebouwen gaat. Deze kijk vereenvoudigt het vak en mist de bredere reikwijdte. Architectuur omvat stadsplanning,
Inzicht in de impact van middelengebruik op het dagelijks leven
Middelengebruik verwijst naar het consumeren van drugs of alcohol op een manier die schade of stress veroorzaakt. Het kan leiden tot ernstige
Verminderen rage rooms effectief stress en woede?
Discover if rage rooms truly help reduce stress and anger by offering a safe space to vent frustration and the psychological insights behind their effectiveness.
‘s Werelds grootste pinguïnkolonie lijdt aan ‘alarmerende’ afname aantal pinguïns
De grootste pinguïnkolonie ter wereld is sinds 2011 met twee derde afgenomen, hoogstwaarschijnlijk als gevolg van de klimaatcrisis. De snelle achteruitgang van kinbandpinguïns op het afgelegen eiland Zavodovski in Antarctica vergroot volgens onderzoekers het risico op ineenstorting van het ecosysteem.
Ultrabewerkt eten beïnvloedt de spijsvertering misschien anders dan gedacht
Kant-en-klaar maaltijden, brood, vlees, vleesvervangers en light-frisdrank. De supermarkten liggen vol met ultrabewerkte producten. De meningen over de gezondheidseffecten zijn verdeeld: waar sommige producten als ongezond bestempeld worden, kunnen andere producten juist een vervanging zijn voor een minder bewerkte variant. Neem bijvoorbeeld light-frisdrank of vleesvervangers. Om te doorgronden wat nou echt het effect is van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Mogelijk voor het eerst planeet ontdekt die uit dode ster is ontstaan
Wetenschappers hebben voor het eerst een planeet ontdekt die waarschijnlijk is ontstaan uit materiaal van een dode ster. Hierdoor is mogelijk een nieuwe klasse planeten ontdekt.
De ziekmakende bacterie Campylobacter blijkt opvallend kwetsbaar te zijn voor violetblauw licht
Violetblauw licht kan Campylobacter doden, zelfs als de bacterie resistent is tegen antibiotica. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Britse onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om voedselvergiftiging via rauwe kip te voorkomen: met violetblauw […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Beatrix wilde geen krans leggen bij het Slavernijmonument
Koningin Beatrix wilde geen excuses maken voor het Nederlandse aandeel in de Trans-Atlantische slavernij, blijkt uit de studie naar het koloniale verleden van de Oranjes.
Wanneer ben je alleen vergeetachtig, en wanneer wordt het dementie?
Je vergeet steeds de naam van die nieuwe vriendin van je kleinzoon, raakt je telefoon overal in huis kwijt en mist afspraken als je ze niet in een agenda zet. Is die verstrooidheid een teken dat je mogelijk dementie hebt?
Krokodil uit de zee van de Sfinx is een nieuwe soort: “Daarom zijn toegankelijke museumcollecties zo belangrijk”
Een oud krokodilfossiel uit het gesteente van de Sfinx blijkt na honderd jaar een nieuwe soort te zijn. Het fossiel lag al sinds de jaren 1920 in een collectie, onder een verkeerde naam. Scans van de binnenkant van de schedel brachten de vergissing aan het licht. De Grote Sfinx van Gizeh is niet opgebouwd uit […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Fotorolletje uit 1976 leidt tot teruggave antieke vaas aan Sicilië
Het Allard Pierson heeft een antieke vaas teruggegeven aan Sicilië. Herkomstonderzoek wijst erop dat het voorwerp vermoedelijk illegaal is opgegraven. Bron
Heb je spierpijn nodig om je spieren te laten groeien?
Spierpijn kan soms best lekker voelen: je hebt gesport! En je wordt sterker. Toch? Of heb je helemaal geen spierpijn nodig om grotere spieren te krijgen?
Nobelprijs voor ontdekking die grote impact heeft op ontwikkeling geneesmiddelen
De wetenschappers Henri Kagan (95) uit Frankrijk en Kenso Soai (76) uit Japan hebben de Nobelprijs voor Scheikunde gekregen. Ze ontdekten hoe ze moleculen kunnen spiegelen. Dat is belangrijk bij onder meer de ontwikkeling van geneesmiddelen.
Studie schat waarde van oesterriffen op 12 biljoen dollar, maar “bedrag kan verkeerde verwachtingen wekken”
Oesterriffen kunnen volgens een nieuwe berekening 12 biljoen dollar per jaar waard zijn. Dat bedrag geldt volgens de onderzoekers alleen als tien landen hun riffen volledig terugbrengen. Nu is negen tiende van de plekken waar dat kan leeg. Pauline Kamermans, die bij Wageningen Marine Research onderzoek doet naar schelpdieren en niet bij de studie betrokken […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs voor Scheikunde 2026 uitgereikt aan Henri Kagan en Kenso Soai
De Franse Henri Kagan en de Japanse Kenso Soai hebben de Nobelprijs voor Scheikunde 2026 gewonnen. Deze prijs kregen zij vanwege het ontdekken van chemische reacties die leiden tot asymmetrie in bepaalde moleculen. Sommige moleculen, zoals aminozuren, zijn te vergelijken met handen. Er zitten twee gespiegelde soorten in het molecuul. Ze zijn eigenlijk elkaars spiegelbeeld. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Elzassers werden over de Rijn geschopt
Dan weer Duits, dan weer Frans. Door de eeuwen heen stond Elzas-Lotharingen afwisselend onder Duits en Frans bestuur.
Bestaat er een vaccin tegen de pest?
Ooit zaaide de pest dood en verderf over de wereld. Nu zijn er vaccins die ons beschermen tegen zulke pandemieën, zoals corona en griep. Kunnen we ons ook laten inenten tegen die oude moordenaar die nog steeds rondsluipt?
Homoseksualiteit ‘onnatuurlijk’? Bij meer dan 1.500 diersoorten komt seksueel gedrag tussen hetzelfde geslacht voor
Homoseksualiteit zou niet natuurlijk zijn. Het is een argument dat nog altijd wordt gebruikt tegen homoseksualiteit, ook door jongeren. Alleen klopt het biologisch niet: seksueel gedrag tussen dieren van hetzelfde geslacht is bij meer dan 1.500 soorten beschreven. Diederik legt uit hoe dat zit in deze video: Dat varieert van insecten en vissen tot vogels […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
“Steeds meer evidentie dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt” bij alzheimer
De afweercellen die bij alzheimer de hersenen beschadigen, krijgen hun opdracht niet in het brein maar in lymfeklieren in de hals. Dat hebben Amerikaanse onderzoekers ontdekt bij muizen. Toen ze het mechanisme blokkeerden, bleef een groot deel (maar niet alles) van de hersenschade uit. Alzheimer was lang bekend als een ziekte van eiwitten die zich […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom plassen sommige honden uit enthousiasme en blijdschap?
Als honden heel opgewonden zijn, hebben ze soms een ‘ongelukje’. Waar komen die enthousiasmeplasjes vandaan? Dierengedragsexpert Else Verbeek geeft antwoord.
Een slimme truc uit je lichaam hielp ingenieurs met het ontwerpen van een nieuwe verbinding
Een nieuwe ontwerpmethode helpt ingenieurs om harde en zachte materialen aan elkaar te koppelen, zonder daarbij zwakke plekken te creëren. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De overgang van bot naar pees is een klein […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe goed kunnen je hersenen tegen een ritje in de achtbaan?
Ons lichaam is duidelijk niet gemaakt voor achtbanen, maar we vinden ze wél superleuk. Misschien wel te leuk: in Amerika is een achtbaan gesloten omdat 100 mensen er hersenletsel door hebben opgelopen. Kunnen achtbanen echt zó gevaarlijk zijn?
De meteorenzwerm der Draconiden in 2026
De Draconiden – ook wel de Giacobiniden genoemd – is een echte rariteit want de radiant staat al hoog boven de horizon als de duisternis valt. Daarom zie je
Dopamine ankertechniek: een eenvoudige methode om je motivatie te verhogen
Veel mensen verwarren dopamine ankertechniek met eenvoudige beloningssystemen. Deze verwarring negeert de specifieke koppeling van leuke activiteiten met
Contactlenzen zijn oké bij correct gebruik
Als je je contactlenzen correct draagt en onderhoudt, hoef je weinig te vrezen, of het nu gaat om wegwerplenzen of herbruikbare lenzen. Maar dit vraagt een heel strikte discipline en hygiëne. Contactlenzen mogen niet in contact komen met water, je moet ze ’s nachts liefst uitdoen en je mag ze enkel schoonmaken met de aanbevolen lensvloeistof. Die moet je heel regelmatig vervangen. Hygiëne en de manier waarop je je lenzen draagt, zijn belangrijker dan het type lens.
Menstruatie-apps geven advies over eten en bewegen, maar bewijs daarvoor is vaak dun
Menstruatie-apps houden allang niet meer alleen bij wanneer je ongesteld wordt. Sommige geven ook advies over voeding, beweging en rust op basis van de geschatte fase van je menstruatiecyclus. Voor veel van die cycle syncing-adviezen ontbreekt degelijk wetenschappelijk bewijs, waarschuwen onderzoekers in The BMJ. Veel vrouwen gebruiken apps om hun volgende menstruatie te voorspellen. Ook […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe lang blijft valium (diazepam) effectief in uw systeem?
Veel mensen verwarren hoe lang Valium effectief blijft met hoe lang het detecteerbaar is in het lichaam. Terwijl detecteerbare sporen kunnen aanhouden,
Dit dier leefde honderdduizenden jaren in Siberië en niemand wist dat het bestond
In het zuiden van Siberië leefde tot minstens 27.000 jaar geleden een rundersoort die de wetenschap nog niet kende. Onderzoekers ontdekten het dier via oud DNA uit botsplinters die te klein waren om met het blote oog te herkennen. Het was verwant aan de jak, maar ging honderdduizenden jaren lang zijn eigen weg. De botjes […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat is schoner: glazen ondersteboven of rechtop in de kast zetten?
Net als de ophangrichting van de toiletrol is de wegzetstand van glazen een potentiële splijtzwam in elke relatie. Check bij een nieuwe geliefde altijd even in het keukenkastje of diegene op dezelfde lijn zit als jij. Dat voorkomt een langdurige loopgravenoorlog.
Vrouwen hebben volgens wereldwijd onderzoek vaker pijn dan mannen
Vrouwen hebben vaker pijn dan mannen, blijkt uit een wereldwijd onderzoek met gegevens van ruim 6,1 miljoen mensen van over de hele wereld. Rugpijn komt het vaakst voor.
Uit de as van deze dode ster verrees mogelijk een nieuwe planeet
Rond een dode witte dwerg draait waarschijnlijk een planeet die pas na de dood van die ster is ontstaan. Ze zou gevormd zijn uit het materiaal dat de ster in haar laatste levensfase wegblies. Het is de eerste keer dat astronomen zo’n planeet aantreffen bij een witte dwerg. Een witte dwerg is wat overblijft wanneer […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zonder deze planeet zouden jij, ik en de aarde er niet zijn geweest
Jupiter is niet alleen de grootste planeet van ons zonnestelsel, hij is misschien ook wel de belangrijkste. In elk geval vanuit aards perspectief: zonder Jupiter zou de aarde nooit zijn ontstaan, denken astronomen. Drie hoeraatjes dus voor deze gasreus! Welke rol speelde hij bij de geboorte van onze planeet?
Belg krijgt Nobelprijs Natuurkunde voor studie naar mysterieuze deeltjes in heelal
De Belgische wetenschapper Francis Halzen krijgt de Nobelprijs voor Natuurkunde. Hij is de grondlegger van het meten van neutrino's. Dat zijn mysterieuze deeltjes met extreem veel energie die in het heelal worden geproduceerd.
De klok niet meer verzetten? “Wintertijd is voor ons eigenlijk al een compromis”
Een land dat stopt met de klok te verzetten, kiest voor de gezondheid van zijn inwoners het best voor permanente wintertijd. Dat concluderen Canadese onderzoekers na een analyse van het bestaande onderzoek. De discussie over de klok verzetten gaat meestal over één vraag: stoppen we ermee of niet? In Canada is die vraag in verschillende […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs voor Natuurkunde 2026 naar Francis Halzen voor onderzoek naar neutrino’s
De Nobelprijs voor natuurkunde 2026 is uitgereikt aan de Belgische Francis Halzen. Zijn bevindingen over piepkleine deeltjes in ons universum hebben ‘een weg geopend voor een nieuw soort astronomie’. Deze kleine deeltjes, ook wel bekend als neutrino’s, zitten overal. Ze bewegen zich voort in de aarde en onze lichamen. Neutrino’s reageren maar heel zelden met […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De leukste historische uitjes voor deze herfst
Ook deze herfst worden er door heel het land de mooiste en spannendste activiteiten georganiseerd voor jong en oud. Ontdek nu de leukste herfstuitjes! facebook twitter linkedin
De mythe van de puinheldin
Met haar blote handen ruimde Helga Velden samen met duizenden andere vrouwen het puin van de Duitse straten.
Spreken over daders in de Tweede Wereldoorlog, wat levert dat op?
Auke Kok en Alette Smeulers gaan in gesprek tijdens een themabijeenkomst op 26 november in Amersfoort. Iedereen is welkom.
Waarom ‘zombiecellen’ zich opstapelen als we ouder worden
Met de jaren hopen zich in het lichaam zombiecellen op. Dat zijn cellen die niet meer delen, maar ook niet verdwijnen. Amerikaanse onderzoekers hebben nu bij muizen ontdekt waarom het afweersysteem ze steeds slechter opruimt. Zombiecellen zijn niet per definitie slecht. Bij een wond gaan sommige beschadigde cellen bewust in die toestand. Ze scheiden dan […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit is waarom het moeilijker is om op te staan in het donker
’s Ochtends opstaan is niet bepaald volkshobby nummer een. Helemaal moeilijk wordt het als het buiten nog donker is. Waarom is dat zo?
Nieuwe lezingenreeks Spraakwater in Gallo-Romeins Museum
Op woensdag 21 oktober start een nieuwe editie van ‘Spraakwater’, de lezingenreeks van het Gallo-Romeins museum.
Een zoektocht naar het geografische middelpunt van Europa
Waar houdt Europa op en begint Azië? En waar ligt eigenlijk het middelpunt van ons continent? Timothy Garton Ash laat zien hoe geschiedenis, cultuur en politiek bepalen wat we tot Europa rekenen. Zelfs het Songfestival speelt een rol. Bron
Wetenschappelijke tips om pijnlijke stiltes in gesprekken te voorkomen
Geen paniek als een gesprek ineens stilvalt. Het hoeft namelijk niet te betekenen dat jullie elkaar niets te vertellen hebben. Volgens socioloog Beate Völker van de Vrije Universiteit Amsterdam is vooral belangrijk dat je daadwerkelijk contact probeert te maken.
Op pad langs de vernieuwde Atlantikwall-route
Wandelen langs de kust is voor veel mensen dé manier om te ontspannen. Maar wist je dat er in een enorm netwerk aan geschiedenis verborgen ligt aan de kust Rens van Maasakker
De ariërverklaring van 1940: opmaat tot het ontslag van Joodse ambtenaren
Vanaf 6 oktober 1940 moesten Nederlandse ambtenaren een ariërverklaring invullen. De registratie van hun afkomst vormde de opmaat tot het ontslag van Joodse collega’s. Vrijwel iedereen tekende, maar er klonken ook protesten en waarschuwingen. Bron
Ruziën met je broers en zussen is lang niet altijd zo onschuldig als het lijkt
Kinderen die in het gezin veel ruziën blijken later ook buiten het gezin voor veel problemen te zorgen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Veel ouders zien kleine ruzies tussen broers en zussen als een […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom blaffen juist kleine hondjes zoveel: is het zelfoverschatting of compensatiegedrag?
De kleinste hondjes maken vaak het meeste lawaai. Hebben ze echt niet door dat ze veel kleiner zijn dan de herder van de buren? Of snappen ze dat heel goed, en proberen zij hun geringe formaat te compenseren? Dierengedragexpert Else Verbeek weet hoe het zit.
Aediel: rol en evolutie in het bestuur van de romeinse republiek
Veel mensen denken dat aedielen alleen evenementenplanners waren. Ze organiseren wel festivals, maar hun taken zijn veel breder. Aedielen zijn
Crew-13 neemt ISS over: Crew-12 keert terug naar aarde
Crew-13 is aangekomen bij het internationale ruimtestation na de snelste lancering-tot-docking ooit. De nieuwe bemanning neemt het stokje over van Crew-12, die binnenkort terugkeert naar de aarde. De bemanningswissel op het internationale ruimtestation is in volle gang. Vrijdag 1 oktober 2026 lanceerde een SpaceX Falcon 9-raket de Crew-13-missie vanaf Space Launch Complex 40 in Florida, […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De interstellaire komeet 3I/ATLAS stoot verrassend langzaam gas uit
Met behulp van spectrale gegevens van de Hobby-Eberly-telescoop in Texas hebben astronomen gas van de interstellaire komeet 3I/ATLAS – pas het derde object in
Wat is de juiste hoeveelheid klimaatangst voor een beter klimaat?
Een beetje zorgen over klimaatverandering kan je in beweging krijgen. Maar wat als je te veel zorgen maakt? Kan te veel klimaatangst juist ervoor zorgen dat je je minder milieuvriendelijk gaat gedragen? Psychologen van Tilburg University zocht het uit.
‘Laatste brood van de DDR’ na 36 jaar in de vriezer nu museumstuk
Een extra brood voor de zekerheid, kort voor de invoering van de D-mark in de DDR. Het bleef 36 jaar in de vriezer liggen en is nu een museumstuk. Het verhaal van het ‘laatste brood van de DDR’. Bron
Rodinia: overzicht van het oude neoproterozoïsche supercontinent
Veel mensen denken dat Rodinia het eerste supercontinent was. Dit is niet juist, want er waren eerdere supercontinenten zoals Columbia. Rodinia en andere
Nobelprijs Geneeskunde voor de aan/uitknop van zenuwcellen
Met licht heel precies zenuwcellen aan en uit zetten: het klinkt bijna als een schakelaar voor het brein. De Amerikaan Karl Deisseroth en de Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel legden de basis voor deze techniek, die optogenetica heet. Daarvoor ontvangen zij dit jaar de Nobelprijs voor Geneeskunde. Lezen over hoe de Nobelprijzen werken? De […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De eerste dieren leefden mogelijk 200 miljoen jaar eerder dan gedacht
De eerste dieren zijn mogelijk veel ouder dan het fossielenbestand doet vermoeden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De eerste dieren zijn mogelijk veel eerder ontstaan dan tot nu toe vaak werd aangenomen. Onderzoekers van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Woningnood in 1982: vijf miljoen woningen, toch een tekort
Op 5 oktober 1982 overhandigde koningin Beatrix de sleutel van de vijf miljoenste woning van Nederland. Een mijlpaal na tientallen jaren bouwen, maar de woningnood was daarmee niet voorbij. Bron
Heeft niezen eigenlijk wel zin als je verkouden bent?
Als je letterlijk snotverkouden bent, is het hatsjoe voor en hatsjoe na. Door je slijm naar buiten te jagen, raak je heel wat virusdeeltjes kwijt. Fijn, want dan ben je eerder weer beter? Nou nee, zegt KNO-arts Floris van Zijl. Als je al ziek bent, heb je er weinig aan.
Girolamo Savonarola: de prediker die Florence wilde veranderen
Girolamo Savonarola wilde van Florence een goddelijke stad maken zonder de 'ijdelheden' van de Renaissance. Maar toen stuitte hij op de macht van de paus. facebook twitter linkedin
Schedels verraden gruwelijk geheim: eerste farao’s namen hun dienaren mee het graf in
Bij de dood van de eerste Egyptische farao’s zijn mensen geofferd. Dat concludeert onderzoeker Roselyn Campbell van Purdue University na een nieuwe blik op schedels uit graven bij Abydos. Bij 18 van de 46 onderzochte schedels vond Campbell breuken die rond het moment van overlijden zijn ontstaan en die duiden op zware klappen op het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs Geneeskunde gaat naar Amerikaanse en Duitse hersenonderzoekers
De Nobelprijs voor de Geneeskunde is dit jaar toegekend aan de Duitse hersenwetenschappers Peter Hegemann en Georg Nagel en de Amerikaan Karl Deisseroth. De drie onderzoekers deden baanbrekend onderzoek naar zenuwcellen in de hersenen.
Tomatenketchup is gaaf! Het is een shear thinning non-Newtonian fluid. :)
Tomatenpuree, ketchup en verf hebben iets bijzonders gemeen: ze worden vloeibaarder zodra je er kracht op uitoefent. Ze behoren tot de zogeheten shear thinning non-Newtoniaanse vloeistoffen. Diederik legt uit hoe dat werkt. Verf moet tijdens het uitsmeren gemakkelijk vloeien, maar daarna juist aan de muur blijven zitten. En een fles ketchup? Die geeft zijn inhoud […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe vaak moet kleding in de was?
Ieder huishouden heeft zijn eeuwige discussies. Wie heeft er gelijk? In ‘Het Laatste Woord’ zoekt Quest het voor je uit. Deze keer: hoe vaak moet je kleding in de was gooien?
Yavanna Wagenaar uit Zeewolde Geschiedenisdocent van het Jaar
Yavanna Wagenaar van RSG Slingerbos in Zeewolde is Geschiedenisdocent van het Jaar 2026. De verkiezing vraagt aandacht voor het belang van geschiedenisonderwijs: verhalen over het verleden, kritisch denken en het begrijpen van het heden. Bron
In 1496 trok Groningen ten strijde tegen Franeker
In 1496 probeerde Groningen de Friese stad Franeker op de knieën te krijgen. Een blokkade en een belegering moesten het Schieringer bolwerk tot overgave dwingen. Franeker hield echter stand en zocht hulp bij Saksische huurlingen. Bron
Zó anders zijn we niet gaan opvoeden
Oudere generaties voedden hun kinderen veel strenger op, is de heersende gedachte. Maar nieuw onderzoek nuanceert dat beeld.
Paniek van cannabis? “Het hangt af van de dosis, de omgeving en hoe je in je vel zit”
Een cannabisachtige stof maakt muizen angstiger, zeker wanneer ze zich bedreigd voelen. Onderzoekers hebben nu ontdekt welk groepje hersencellen die angst mee in gang zet. Zonder die cellen was de reactie minder sterk. Cannabis heeft twee gezichten. Veel gebruikers worden er rustig van. Anderen krijgen juist last van onrust of paniek. Wat er in de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat is gezonder: hardlopen of fietsen? Dit zegt de wetenschap
Hardlopen of toch op de fiets springen? Beide zijn goed voor je gezondheid, maar welke verdient de gouden medaille? Dit zeggen grootschalige wetenschappelijke studies.
Aversion Therapy Explained: Uses, Effectiveness, and Insights
Explore aversion therapy, its uses for addiction and behavior change, effectiveness, and common misconceptions in this clear, informative guide.
Jan Peter Balkenende werd verrassend viermaal premier
Van betrekkelijk onbekend CDA-Kamerlid tot viermaal minister-president: Jan Peter Balkenende stond acht jaar aan het hoofd van Nederland. Een terugblik op zijn onverwachte opkomst, verkiezingssuccessen en turbulente kabinetten. Bron
Het onbewezen Dachau-verleden van Willem Wilbrink
Willem Wilbrink zou in Dachau veertig mensen het leven hebben gered. Maar zijn naam komt niet voor in de gevangenenlijst van kamp Dachau.
Eierschalen blijken verrassend bruikbaar voor het versterken van magnesium
Het calcium in eierschalen kan gebruikt worden om magnesium sterker te maken. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Eierschalen verdwijnen meestal in de afvalbak. Maar volgens onderzoekers van North Carolina State University is dat zonde: […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Onderzoekers uit Hiroshima ontdekken goedkope manier om je telefoon in stralingsdetector om te toveren
In 1945 zorgde een atoombom voor dood en verderf in de Japanse stad Hiroshima, onlangs hebben wetenschappers juist daar een slimme (en goedkope) manier gevonden om radioactieve straling te detecteren. Gewoon met je smartphone. Hoe zit dat?
Erik Scherder: ‘Trauma kan het ontwikkelen en functioneren van het kinderbrein afremmen’
Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra hebben een missie: ze willen je gezonder leren leven. In deze column leggen ze je om en om uit hoe. Deze week Erik Scherder: ‘Extreme stress kan een grote impact hebben op de ontwikkeling van de hersenen van kinderen. Dat moeten we ons meer realiseren.’
De pomodoro techniek begrijpen: geschiedenis, stappen, voordelen en nadelen
Veel mensen hebben moeite om zich te concentreren tijdens het werken en worden vaak afgeleid door telefoons of sociale media. De Pomodoro Techniek is een
Een slimme ring meet veel, maar al die cijfers kunnen je ook ongerust maken
Of de cijfers van de Oura-ring en andere gadgets mensen ongerust maken, is nauwelijks goed onderzocht. Kleine studies en bevragingen geven wel een signaal dat cijfers en meldingen sommige mensen vermoeider of ongeruster kunnen maken. Dat geldt vooral voor wie al slecht slaapt of een hartprobleem heeft. Veel gebruikers zijn wel tevreden. In begeleide programma's met een zorgverlener zou een meettoestel angst zelfs een beetje kunnen verminderen, al gebruikt bijna niemand het zo in het dagelijks leven. Wil je gezonder leven?
OSIRIS-APEX koerst af op Apophis: de asteroïde die in 2029 langs de aarde scheert
Na tien jaar is de OSIRIS-REx-missie afgerond. Het ruimteschip reist nu als OSIRIS-APEX naar asteroïde Apophis, die in april 2029 op 32.000 kilometer langs de aarde scheert. NASA wil zien hoe onze planeet de asteroïde verandert. De missie OSIRIS-REx is na tien jaar officieel ten einde gekomen. De sonde bracht in september 2023 materiaal van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dankzij de Deltawerken was Nederland het water de baas
Na de Watersnoodramp bouwde Nederland de Deltawerken. Maar zijn alle beloftes van veiligheid, natuurbehoud en economische groei wel ingelost?
Een kosmische garnaal die met 300.000 kilometer per uur door de ruimte raast
Een nieuwe opname van de Sh2-188-nevel toont een gloeiende kosmische garnaal die met onwaarschijnlijke snelheid door het interstellaire medium ploegt. De asymmetrische vorm verraadt een ster die op de vlucht is. Soms levert één blik op een sterrenkaart al een glimlach op. De nevel Sh2-188, ergens in het sterrenbeeld Cassiopeia (Cas), heeft namelijk een vorm […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Docu tip: mijn woord tegen het mijne
Wat als een stem in je hoofd niet alleen een symptoom is dat bestreden moet worden, maar ook iets dat gehoord wil worden? Dat is de intrigerende vraag die centraal staat in Mijn woord tegen het mijne, de indrukwekkende documentaire van regisseur Maasja Ooms. De film volgt vijf mensen die stemmen horen en laat zien
Avondgewoonten voor betere slaap en een gelukkigere ochtend
Na een lange dag liggen veel mensen in bed en scrollen door hun telefoons, terwijl ze weten dat ze eigenlijk zouden moeten slapen. Deze strijd om te
Waarom een voerverbod duiven pas raakt als hun jongen uit het ei zijn gekropen
Steden die van hun duiven af willen, verbieden vaak het voeren ervan. Toch komen duiveneieren bij voedseltekort net zo vaak uit. Dat lijkt vooral te danken aan een ouder van wie je het misschien niet zou verwachten. Het mannetje broedt normaal minder dan een vijfde van de dag, maar zodra het vrouwtje langer wegblijft om […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Botsingen veroorzaken vreemde schijven rond jonge sterren
Nieuwe waarnemingen van 21 extreme puinschijven suggereren dat het stof afkomstig is van hevige botsingen tussen planeetvormende objecten en mogelijk zelfs wijz
Redbads leger werd door Frankische vorsten gevreesd
Redbad was een Friese leider die trouw bleef aan zijn voorchristelijke geloof – dat is het enige wat met zekerheid over hem te melden is,
Niet alleen roken: ook e-sigaret in huis gaat samen met meer astmaklachten bij kinderen
Kinderen met astma krijgen vaker een aanval wanneer iemand thuis vapet, ook als er geen gewone sigaret aan te pas komt. Dat blijkt uit een Amerikaanse analyse van zorgdossiers. In gezinnen waar zowel gerookt als gevapet wordt, zijn de klachten het meest uiteenlopend. De resultaten worden zondag gepresenteerd op een congres in San Diego. Het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De schadelijke effecten van zeuren op jouw relatie
Zeuren, of het constant wijzen op kleine fouten, kan een relatie ernstig schaden. Het lijkt misschien onbelangrijk, maar de effecten kunnen spanning creëren
Nobelprijs winnen? Zo werkt de hele procedure
Vanaf 5 oktober is het zover: de winnaars van de Nobelprijzen worden bekendgemaakt. Hoe wordt besloten welke slimmeriken deze eer toekomt? Quest zet het proces voor je op een rijtje. Leuk om te weten: ook jij kunt op de kandidatenlijst belanden. Nou ja, in elk geval in theorie.
Effective Strategies to Overcome Worry About the Future
Learn effective strategies to overcome worry about the future, reduce anxiety, and regain control with practical tools and mindset shifts.
Fantastisch nieuws! De aarde wordt toch niet opgeslokt door de zon!
Als de zon over een paar miljard jaar sterft, zwelt ze op en verzwelgt ze de aarde. Tenminste, dat dachten astronomen. Maar hoera: volgens nieuwe berekeningen blijft onze planeet tóch buiten bereik van de zon. Nou ja, met een beetje geluk dan.
Waarom vieren we Dierendag op 4 oktober?
Dierendag valt ieder jaar op 4 oktober, de feestdag van Franciscus van Assisi. Lees hoe Werelddierendag ontstond en Nederland in 1930 aansloot.
Saturnus, vallende sterren en een maan die de Plejaden bezoekt: oktober 2026 is een feest voor sterrenkijkers
Saturnus bereikt zijn oppositie, de Orioniden regenen uit de staart van komeet Halley en de maan glijdt langs de Plejaden. Ontdek wat oktober 2026 aan de hemel te bieden heeft. Oktober 2026 belooft een uitstekende maand te worden voor wie graag naar de sterrenhemel kijkt. Saturnus staat op zijn helderst, de Orioniden zorgen voor vallende […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Romantische houdingen
Romantische Houdingen verwijzen naar specifieke termen die beschrijven hoe mensen zich voelen over romantische interacties. Deze gevoelens omvatten
Babesiosis: de risico’s van de door teken overgedragen bloedinfectie
Tijdens een familiepicknick in een lokaal park merkt iemand een teek op de enkel van hun kind. Ze verwijderen het snel, maar maken zich later zorgen of de
Aten dinosauriërs aan de kust zeewier? Hun tandglazuur wijst die kant op
Dinosauriërs die langs de kusten van Noord-Amerika leefden, haalden waarschijnlijk een deel van hun voedsel uit zee. Dat leiden Amerikaanse paleontologen af uit de chemische samenstelling van zo’n honderd miljoen jaar oud tandglazuur. De meest waarschijnlijke bron: aangespoeld zeewier. Op North Ronaldsay, het noordelijkste eiland van het Schotse Orkney, leven schapen al bijna twee eeuwen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Strijdbaar democraat – Recensie biografie Pieter Oud
Pieter Oud stond aan de wieg van de VVD, maar beschouwde zichzelf lange tijd niet als liberaal. Een biografie belicht zijn politieke loopbaan, geldingsdrang en privéleven. Bron
Waterijs aan de noordpool van Mars is veel schoner dan gedacht
Een nieuwe analyse van gegevens van orbiters en landers op Mars suggereert dat het blootliggende waterijs aan de noordpool minder dan 3% stof bevat – veel min
Boeings Starliner staat dit jaar voor een cruciale test nu NASA geen andere opties meer heeft
Nu de Crew Dragon van SpaceX op het punt staat uit dienst te worden genomen, ziet de ruimtevaartorganisatie zich genoodzaakt in te zetten op het geplaagde ruimt
Zeges en mythevorming maakten Alexander Nevski tot ‘grootste Rus aller tijden’
Alexander Nevski versloeg de Zweden en kruisridders, maar schikte zich naar de Mongoolse overheersers. Hoe groeide deze middeleeuwse vorst uit tot een heilige en nationale held, die ook onder Stalin en Poetin werd ingezet? Bron
Hubble viert zijn 200.000ste omloop om de Aarde
Op zaterdag 19 september completeerde de Hubble Space Telescope zijn 200.000ste rondje rond de Aarde waarmee een volgende mijlpaal werd bereikt voor dit eerbied
Geschiedenis van de telefonie: van zwengel naar druktoets
Van zwengelen naar draaien en toetsen: hoe begonnen Nederlanders vroeger een telefoongesprek? Maarten Oberman vertelt de geschiedenis aan de hand van oude toestellen. Daarbij belicht hij een bijzonder Nederlands druktoetstoestel waarvoor al in 1948 octrooi werd aangevraagd. Bron
Koralen onder een zonnescherm verbleken minder, maar “schaduw is geen wondermiddel”
Drijvende zonneschermen kunnen koralen helpen een hittegolf beter te doorstaan. Koralen onder zo’n scherm in de Florida Keys verloren tijdens de heetste weken minder kleur en kregen er zelfs wat van terug. Een oplossing voor hele riffen is het volgens de Nederlandse koraalrifbioloog Bert Hoeksema niet. Koralen zijn eigenlijk geen planten, maar dieren. In hun […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
‘In een boekenkast zag ik mappen vol brieven’
Hans Verbeek, biograaf van de ‘vergeten premier’ Gerrit Schimmelpenninck, vertelt over de ontdekking die het meeste indruk op hem maakte.
Is popcorn altijd gezonder dan een bakje chips?
Chips, of toch liever popcorn? Over smaak valt niet te twisten, maar over wat de gezondste filmsnack is wel. Voedingsdeskundige Renate Akkerman van Maastricht University Campus Venlo helpt ons kiezen tussen de twee populairste bioscoopsnacks.
Je immuunsysteem wordt niet geleidelijk ouder, maar in vlagen
Ons afweersysteem veroudert niet gelijkmatig: de grootste veranderingen lijken vooral rond je veertigste en na je zestigste op te treden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Dat blijkt uit een grote analyse van ongeveer 3,8 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Schaakrating voor rekensommen: wat levert adaptieve software op de basisschool op?
Basisschoolleerlingen die rekenen oefenen met adaptieve rekensoftware, die zich aanpast aan hun niveau, gaan er in drie jaar iets meer op vooruit dan leerlingen die op papier werken. Dat blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit onder bijna 8000 Nederlandse kinderen. Het verschil is klein en statistisch niet significant, maar lijkt het grootst op grote […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wanneer mag je gillen, kreunen of zuchten in het openbaar?
Tegen je beste vriend(in) zeg je meestal andere dingen dan tegen je baas. Maar ook je non-verbale geluiden kun je maar beter aanpassen aan je publiek. Want, zag sociaal psycholoog Roza Kamiloğlu van de Vrije Universiteit Amsterdam: er bestaan veel ongeschreven regels rond hijg-, kreun- en steungeluiden. Kamiloğlu bracht die etiquette in kaart.
Smeltend bergijs in Noorwegen legt duizenden jaren oude pijlen bloot
Duizenden jaren bleven ze bewaard in het bergijs: pijlen met punten van leisteen, bot en zelfs mosselschelp. In Noorwegen hebben archeologen 48 prehistorische pijlen gevonden, waarvan sommige naar schatting 5.000 tot 6.000 jaar oud zijn. Bron
Grijp niet naar de fles, maar naar de gitaar: muziektherapie kan het verlangen naar alcohol en drugs tijdelijk remmen
Muziektherapie kan het verlangen naar alcohol of drugs tijdelijk verminderen door belangrijke hersenprocessen te veranderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Muziek doet iets met ons brein: een bekend liedje kan herinneringen oproepen, spanning wegnemen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat is gezonder: yoghurt of kwark?
Als je écht graag gezond doet, kun je je dag dan beter beginnen met een schaaltje yoghurt, of heb je dan meer aan een bak kwark? Voedingsdeskundige Renate Akkerman van Maastricht University Campus Venlo legt het uit.
Hoe een vervalst document de paus absolute macht gaf
De Donatio Constantini gaf de paus enorm veel macht, tot dat werd bewezen dat het ging om een vervalsing. Maar hoe gebruikte de kerk dit bedrog? facebook twitter linkedin
Deze drijvende vogelverschrikker houdt zeevogels uit de buurt van visnetten
Een bijzondere boei met bewegende ogen kan de bijvangst van zeevogels in kieuwnetten flink verminderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Voor zeekoeten en alken kan een visnet onder water dodelijk zijn: ze raken er […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Restanten van enige oliemolen van Hoorn opgegraven
In Hoorn zijn de houten funderingen van de enige oliemolen van de stad opgegraven. Hier werd in de zeventiende en achttiende eeuw olie uit zaden geperst. Onderzoek aan het hout moet duidelijk maken wanneer de molen is gebouwd. Bron
Moet je ’s ochtends je bed opmaken?
Tuurlijk, een strak opgemaakt bed ziet er netjes uit. Toch zijn er ook (honderdduizenden) redenen om je beddengoed met geen vinger aan te raken tussen opstaan en slapengaan.
Kleine geschiedenis van vrouwen in de kunst - boekbespreking
Van Judith Leyster tot Frida Kahlo: Susie Hodge brengt bekende en minder bekende vrouwelijke kunstenaars samen in 'De kleine geschiedenis van vrouwen in de kunst'. Hun werk, doorbraken en streven naar gelijkheid staan centraal. Bron
Rijksmuseum en Prado onderzoeken de macht van drie landvoogdessen
Bijna zestig jaar bestuurden drie vrouwen de Nederlanden in de zestiende eeuw. Het Rijksmuseum en het Prado gaan hun politieke macht en de rol van kunst bij hun beeldvorming onderzoeken. In 2029 volgt een tentoonstelling in Amsterdam. Bron
Aap maakt weer stresshormoon aan dankzij menselijk weefsel uit het lab
Japanse onderzoekers hebben menselijk weefsel van de hypofyse, gekweekt uit stamcellen, getransplanteerd in een aap zonder eigen exemplaar. Het weefsel bracht zes weken lang de aanmaak van het stresshormoon cortisol weer op gang. Het is de eerste keer dat zulk weefsel werkt in een primaat, al ging het om één enkel dier. De hypofyse is […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Het Vrijheidsbeeld: een baken van hoop
Het Vrijheidsbeeld in New York belooft al 123 jaar een veilig thuis aan immigranten. Maar voor de Fransen had het een andere betekenis.
Razzia van Putten (1944): Duitse vergeldingsactie kostte 552 mensen het leven
In het Gelderse Putten wordt ieder jaar op 2 oktober stilgestaan bij de razzia van 1944. Als vergelding voor een verzetsaanslag voerden Duitse troepen honderden mannen uit het Veluwse dorp weg. Bron
Gaat er iets kapot in je hoofd als je je nies binnen houdt?
Als je niest, voert je lichaam het liefst een spectaculaire show vol geluidseffecten op. Maar vaak vinden we zo’n spektakel niet zo beleefd. Sommige mensen houden daarom hun neus en mond dicht. Kan dat kwaad? KNO-arts Floris van Zijl van het Erasmus MC vertelt.
Suriname onafhankelijk: haast, miljarden en een exodus
Suriname werd in 1975 onafhankelijk. Aan die stap gingen haast, onderhandelingen over miljarden aan ontwikkelingsgeld en een massaal vertrek naar Nederland vooraf. Hoe kwam de onafhankelijkheid tot stand en hoe wordt erop teruggekeken? Bron
Mata Hari, van succesvol danseres tot (mislukte) dubbelspion
Van volle zalen in Parijs naar een arrestatie wegens spionage: Mata Hari’s leven nam tijdens de Eerste Wereldoorlog een dramatische wending. Hoe raakte de beroemde danseres betrokken bij de Duitse en Franse inlichtingendiensten? Bron
Swipen onder water: nieuwe methode laat zien wat zwaarddragers echt aantrekkelijk vinden
Tijdens het spelen van een ‘dating sim’ konden zwaarddragers zelf een ideale partner ontwerpen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De uiteindelijke partnerkeuze van dieren hangt vaak af van veel verschillende factoren. Toch kunnen onderzoekers […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat hebben doping, mineraalwater en PFAS met elkaar te maken? - Scientias Podcast 90
Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond. https://scientias.nl/waar-is-alles-van-gemaakt-scientias-podcast-23/ https://podcastfestival.nl/festival/wetenschapspodcastfestival-2026/ Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: ! Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Tim Snapt Het: waarom je dat boek op je nachtkastje nooit uitkrijgt
Tim den Heijer schrijft elke week over de psychologie van alledaags gedrag. Deze keer: waarom je boek verstoft op je nachtkastje, én hoe je je kind aan het lezen krijgt.
Understanding Dissociation: Causes, Symptoms, and Impact
Explore dissociation, a psychological detachment from reality caused by stress or trauma, its symptoms, causes, and impact on mental health.
Olifanten stemmen hun gebrom op elkaar af als de kudde een plan maakt
Een vrouwtjesolifant in het Keniaanse Amboseli is een paar honderd meter van haar familie afgedwaald. Ze heft haar kop, klappert ritmisch met haar oren en laat een diep bromgeluid horen. Er komt antwoord en al snel brommen meerdere olifanten tegelijk. Dat klinkt als een warboel, maar de boodschap blijft verstaanbaar. Sterker nog: bij overleg gaat […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Verplicht midden op de weg fietsen, wordt fietsen daar veiliger van?
Om fietsers beter te beschermen, heeft Spanje nieuwe verkeersregels ingevoerd. Fietsers zijn bijvoorbeeld verplicht om midden op de weg te fietsen. Maakt dat het verkeer veiliger, en is dat ook iets voor Nederland? ‘Eigenlijk gebruik je menselijk vlees als een verkeersbarrière.’
In Nottingham bestormde een woedende menigte het kasteel
Het Britse kiesstelsel was elitair, corrupt en volledig uit balans. Een opstand zorgde bijna voor een revolutie.
Shortlist Nederlandse Biografieprijs 2026 bekend: vijf genomineerden
Biografieën van Eise Eisinga, Jac. P. Thijsse, Renate Dorrestein, Jan Fabius en de Russische familie Tsjoekovski maken kans op de Nederlandse Biografieprijs 2026. De stichting achter de prijs heeft vijf titels geselecteerd uit twaalf boeken die in augustus op een longlist werden geplaatst. Voor deze editie werden 169 biografieën ingezonden, verschenen tussen 1 mei 2024 en 1 april 2026. De tweejaarlijkse prijs wordt toegekend aan de beste oorspronkelijk Nederlandstalige biografie.
Hoe gezond is het eigenlijk als je elke dag een ei eet?
Elke dag een ei eten: is dat gezond, of verhoog je daarmee het risico op een hoog cholesterol? Eieren zitten boordevol eiwitten, vitamines en mineralen, maar over de ideale hoeveelheid bestaan veel vragen. Dit zegt een expert over hoeveel eieren je veilig en gezond kunt eten.
Een nieuw lichaam uit de oven: middeleeuwse verjongingskuren
Een oud lichaam de oven in, een jong mens eruit. In middeleeuwse verhalen konden Christus en heiligen mensen weer jong smeden. Gewone smeden die dat kunstje probeerden na te doen, kwamen bedrogen uit. Een boekfragment over deze wonderlijke verjongingskuren. Bron
Vlinders vallen overal op, maar hun strepen maken ze lastig te vangen
De strepen en banden op vlindervleugels zijn meer dan versiering of waarschuwing. Zodra een vlinder met zijn vleugels slaat, creëren die patronen een optische illusie die het een aanvaller moeilijker maakt om snelheid en richting goed in te schatten. Onderzoekers van de universiteiten van Exeter en Essex beschrijven het effect in het vakblad Nature. In […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Superkritische CO2! Supervet, ineens een opvolger van de stoommachine
CO2 kennen we vooral als broeikasgas. Toch kan diezelfde stof mogelijk een belangrijke rol spelen in de energietransitie. Niet als brandstof, maar als alternatief voor stoom in turbines. Diederik legt uit hoe dat werkt. Al zo’n twee eeuwen wekken we elektriciteit op door water te verhitten. De stoom drijft vervolgens een turbine aan. Dat werkt […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Museumbezoek groeit, schoolbezoek blijft achter bij niveau vóór corona
Nederlandse musea ontvingen in 2025 samen 31,6 miljoen bezoeken. Het bezoek groeit, maar schoolbezoek blijft achter bij het niveau van vóór corona. En ondanks de groei sloot 43 procent van de musea het jaar af met verlies. Een blik op de nieuwe museumcijfers. Bron
Je stem verraadt je leeftijd, maar ook hoe snel je hersenen verouderen
Een computermodel kan aan iemands manier van praten ongeveer inschatten hoe oud diegene is. Interessanter is wat het betekent als die schatting te hoog uitvalt: wie ouder klinkt dan hij is, heeft gemiddeld ook een ouder ogend brein en scoort slechter op geheugentests. Bij mensen met dementie klinkt de stem bovendien duidelijk ouder. Dat schrijven […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat was eerder: de kroket of de bitterbal?
De bitterbal en de kroket: ze lijken op elkaar, maar zijn toch niet helemaal hetzelfde. Wat was er eerder?
Waarom wordt oktober de ‘rozenkransmaand’ genoemd?
De maand oktober staat van oudsher ook wel bekend als de 'rozenkransmaand'. Dit heeft alles te maken met een beroemde zeeslag uit 1571 waarbij een christelijke vloot het opnam tegen het islamitische Ottomaanse Rijk. Bron
Eén keer per week tegen de muur zitten houdt je bloeddruk lager: ‘Het is zeker de moeite’
Een squat vasthouden tegen de muur, één keer per week, volstaat om een deel van de bloeddrukwinst na een korte training te bewaren. Dat blijkt uit een Brits experiment met 100 volwassenen. Wie alle winst wil houden, moet wel drie keer per week blijven oefenen. De oefening heet een wall-squat. Je zet je rug tegen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Er zijn 2 soorten plaatsvervangende schaamte: hoe zit dat?
Een zanger op tv mist drie noten, maar jij geneert je kapot. En ook als je beste vriend iets tenenkrommends zegt, krijg jij een vuurrood hoofd. Dat is toch raar, plaatsvervangende schaamte? Nee hoor, zegt hoogleraar psychologie Marcel Zeelenberg van Tilburg University: gêne voelen voor iets dat een ander doet is juist handig.
Romantiek onverschillig
Veel mensen denken dat romantiek altijd belangrijk is in het leven. Ze vergeten dat sommige mensen zich er helemaal niet mee bezighouden. Romantiek
Lang zullen ze leven: nieuw middel verlengt het leven van fruitvliegjes en wormen
Een nieuw middel kan het leven van wormen en fruitvliegen met soms wel een kwart verlengen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Onderzoekers hebben een manier gevonden om de levensduur van verschillende kleine organismen te […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een oorpiercing stimuleert je nervus vagus niet en is nooit onderzocht bij ADHD
Er is geen bewijs dat een daith piercing helpt bij ADHD. De piercing is daarvoor nooit onderzocht. Er is ook geen bewijs dat zo’n piercing de nervus vagus stimuleert. Elektrische stimulatie van die zenuw (taVNS) wordt wel onderzocht bij ADHD, maar ook daarvoor is het bewijs heel zwak. Dat sommige mensen zich na een piercing beter voelen, bewijst niet dat de piercing daarvoor zorgt. Een daith piercing is bovendien niet zonder risico: het kraakbeen kan ontsteken en beschadigd raken. Heb je last van ADHD-klachten?
GABA-supplementen beloven rust en betere slaap, maar daarvoor is weinig bewijs
Een GABA-supplement doet niet wat een slaap- of kalmeermiddel doet. Niemand heeft aangetoond dat GABA uit een supplement je hersenen bereikt. De studies zijn klein, zwak en meestal gedaan door de supplementensector zelf. Er is dus geen goed bewijs dat GABA-supplementen je rustiger maken of beter doen slapen. Slaap je slecht of ben je lang gespannen? Praat erover met je huisarts, psycholoog of apotheker.
Abu Bakr: First Caliph and Trusted Companion of Muhammad
Discover Abu Bakr’s leadership as the first caliph of Islam and close companion of Muhammad, shaping early Islamic governance and unity.
Waarom zijn sommige reptielen geel? Vitamine B2 blijkt een onverwachte rol te spelen
Het binnenkrijgen van vitamine B2 kan bij reptielen leiden tot een gele kleur. Australische wetenschappers kwamen tot die (voorzichtige) conclusie na een aantal steekproeven bij enkele hagedissen en slangen. Bij een bijzondere korenslang lijkt vitamine B2 zelfs grotendeels verantwoordelijk te zijn voor de gele kleur. Riboflavine, beter bekend als vitamine B2, is een voedingsstof die […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .