Scientias.nl
Artikelen over Scientias.nl
Ultrabewerkt eten beïnvloedt de spijsvertering misschien anders dan gedacht
Kant-en-klaar maaltijden, brood, vlees, vleesvervangers en light-frisdrank. De supermarkten liggen vol met ultrabewerkte producten. De meningen over de gezondheidseffecten zijn verdeeld: waar sommige producten als ongezond bestempeld worden, kunnen andere producten juist een vervanging zijn voor een minder bewerkte variant. Neem bijvoorbeeld light-frisdrank of vleesvervangers. Om te doorgronden wat nou echt het effect is van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De ziekmakende bacterie Campylobacter blijkt opvallend kwetsbaar te zijn voor violetblauw licht
Violetblauw licht kan Campylobacter doden, zelfs als de bacterie resistent is tegen antibiotica. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Britse onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om voedselvergiftiging via rauwe kip te voorkomen: met violetblauw […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Krokodil uit de zee van de Sfinx is een nieuwe soort: “Daarom zijn toegankelijke museumcollecties zo belangrijk”
Een oud krokodilfossiel uit het gesteente van de Sfinx blijkt na honderd jaar een nieuwe soort te zijn. Het fossiel lag al sinds de jaren 1920 in een collectie, onder een verkeerde naam. Scans van de binnenkant van de schedel brachten de vergissing aan het licht. De Grote Sfinx van Gizeh is niet opgebouwd uit […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Studie schat waarde van oesterriffen op 12 biljoen dollar, maar “bedrag kan verkeerde verwachtingen wekken”
Oesterriffen kunnen volgens een nieuwe berekening 12 biljoen dollar per jaar waard zijn. Dat bedrag geldt volgens de onderzoekers alleen als tien landen hun riffen volledig terugbrengen. Nu is negen tiende van de plekken waar dat kan leeg. Pauline Kamermans, die bij Wageningen Marine Research onderzoek doet naar schelpdieren en niet bij de studie betrokken […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs voor Scheikunde 2026 uitgereikt aan Henri Kagan en Kenso Soai
De Franse Henri Kagan en de Japanse Kenso Soai hebben de Nobelprijs voor Scheikunde 2026 gewonnen. Deze prijs kregen zij vanwege het ontdekken van chemische reacties die leiden tot asymmetrie in bepaalde moleculen. Sommige moleculen, zoals aminozuren, zijn te vergelijken met handen. Er zitten twee gespiegelde soorten in het molecuul. Ze zijn eigenlijk elkaars spiegelbeeld. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Homoseksualiteit ‘onnatuurlijk’? Bij meer dan 1.500 diersoorten komt seksueel gedrag tussen hetzelfde geslacht voor
Homoseksualiteit zou niet natuurlijk zijn. Het is een argument dat nog altijd wordt gebruikt tegen homoseksualiteit, ook door jongeren. Alleen klopt het biologisch niet: seksueel gedrag tussen dieren van hetzelfde geslacht is bij meer dan 1.500 soorten beschreven. Diederik legt uit hoe dat zit in deze video: Dat varieert van insecten en vissen tot vogels […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
“Steeds meer evidentie dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt” bij alzheimer
De afweercellen die bij alzheimer de hersenen beschadigen, krijgen hun opdracht niet in het brein maar in lymfeklieren in de hals. Dat hebben Amerikaanse onderzoekers ontdekt bij muizen. Toen ze het mechanisme blokkeerden, bleef een groot deel (maar niet alles) van de hersenschade uit. Alzheimer was lang bekend als een ziekte van eiwitten die zich […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een slimme truc uit je lichaam hielp ingenieurs met het ontwerpen van een nieuwe verbinding
Een nieuwe ontwerpmethode helpt ingenieurs om harde en zachte materialen aan elkaar te koppelen, zonder daarbij zwakke plekken te creëren. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De overgang van bot naar pees is een klein […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Menstruatie-apps geven advies over eten en bewegen, maar bewijs daarvoor is vaak dun
Menstruatie-apps houden allang niet meer alleen bij wanneer je ongesteld wordt. Sommige geven ook advies over voeding, beweging en rust op basis van de geschatte fase van je menstruatiecyclus. Voor veel van die cycle syncing-adviezen ontbreekt degelijk wetenschappelijk bewijs, waarschuwen onderzoekers in The BMJ. Veel vrouwen gebruiken apps om hun volgende menstruatie te voorspellen. Ook […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit dier leefde honderdduizenden jaren in Siberië en niemand wist dat het bestond
In het zuiden van Siberië leefde tot minstens 27.000 jaar geleden een rundersoort die de wetenschap nog niet kende. Onderzoekers ontdekten het dier via oud DNA uit botsplinters die te klein waren om met het blote oog te herkennen. Het was verwant aan de jak, maar ging honderdduizenden jaren lang zijn eigen weg. De botjes […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Uit de as van deze dode ster verrees mogelijk een nieuwe planeet
Rond een dode witte dwerg draait waarschijnlijk een planeet die pas na de dood van die ster is ontstaan. Ze zou gevormd zijn uit het materiaal dat de ster in haar laatste levensfase wegblies. Het is de eerste keer dat astronomen zo’n planeet aantreffen bij een witte dwerg. Een witte dwerg is wat overblijft wanneer […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De klok niet meer verzetten? “Wintertijd is voor ons eigenlijk al een compromis”
Een land dat stopt met de klok te verzetten, kiest voor de gezondheid van zijn inwoners het best voor permanente wintertijd. Dat concluderen Canadese onderzoekers na een analyse van het bestaande onderzoek. De discussie over de klok verzetten gaat meestal over één vraag: stoppen we ermee of niet? In Canada is die vraag in verschillende […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs voor Natuurkunde 2026 naar Francis Halzen voor onderzoek naar neutrino’s
De Nobelprijs voor natuurkunde 2026 is uitgereikt aan de Belgische Francis Halzen. Zijn bevindingen over piepkleine deeltjes in ons universum hebben ‘een weg geopend voor een nieuw soort astronomie’. Deze kleine deeltjes, ook wel bekend als neutrino’s, zitten overal. Ze bewegen zich voort in de aarde en onze lichamen. Neutrino’s reageren maar heel zelden met […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom ‘zombiecellen’ zich opstapelen als we ouder worden
Met de jaren hopen zich in het lichaam zombiecellen op. Dat zijn cellen die niet meer delen, maar ook niet verdwijnen. Amerikaanse onderzoekers hebben nu bij muizen ontdekt waarom het afweersysteem ze steeds slechter opruimt. Zombiecellen zijn niet per definitie slecht. Bij een wond gaan sommige beschadigde cellen bewust in die toestand. Ze scheiden dan […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Ruziën met je broers en zussen is lang niet altijd zo onschuldig als het lijkt
Kinderen die in het gezin veel ruziën blijken later ook buiten het gezin voor veel problemen te zorgen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Veel ouders zien kleine ruzies tussen broers en zussen als een […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Crew-13 neemt ISS over: Crew-12 keert terug naar aarde
Crew-13 is aangekomen bij het internationale ruimtestation na de snelste lancering-tot-docking ooit. De nieuwe bemanning neemt het stokje over van Crew-12, die binnenkort terugkeert naar de aarde. De bemanningswissel op het internationale ruimtestation is in volle gang. Vrijdag 1 oktober 2026 lanceerde een SpaceX Falcon 9-raket de Crew-13-missie vanaf Space Launch Complex 40 in Florida, […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nobelprijs Geneeskunde voor de aan/uitknop van zenuwcellen
Met licht heel precies zenuwcellen aan en uit zetten: het klinkt bijna als een schakelaar voor het brein. De Amerikaan Karl Deisseroth en de Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel legden de basis voor deze techniek, die optogenetica heet. Daarvoor ontvangen zij dit jaar de Nobelprijs voor Geneeskunde. Lezen over hoe de Nobelprijzen werken? De […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De eerste dieren leefden mogelijk 200 miljoen jaar eerder dan gedacht
De eerste dieren zijn mogelijk veel ouder dan het fossielenbestand doet vermoeden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De eerste dieren zijn mogelijk veel eerder ontstaan dan tot nu toe vaak werd aangenomen. Onderzoekers van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Schedels verraden gruwelijk geheim: eerste farao’s namen hun dienaren mee het graf in
Bij de dood van de eerste Egyptische farao’s zijn mensen geofferd. Dat concludeert onderzoeker Roselyn Campbell van Purdue University na een nieuwe blik op schedels uit graven bij Abydos. Bij 18 van de 46 onderzochte schedels vond Campbell breuken die rond het moment van overlijden zijn ontstaan en die duiden op zware klappen op het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Tomatenketchup is gaaf! Het is een shear thinning non-Newtonian fluid. :)
Tomatenpuree, ketchup en verf hebben iets bijzonders gemeen: ze worden vloeibaarder zodra je er kracht op uitoefent. Ze behoren tot de zogeheten shear thinning non-Newtoniaanse vloeistoffen. Diederik legt uit hoe dat werkt. Verf moet tijdens het uitsmeren gemakkelijk vloeien, maar daarna juist aan de muur blijven zitten. En een fles ketchup? Die geeft zijn inhoud […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Paniek van cannabis? “Het hangt af van de dosis, de omgeving en hoe je in je vel zit”
Een cannabisachtige stof maakt muizen angstiger, zeker wanneer ze zich bedreigd voelen. Onderzoekers hebben nu ontdekt welk groepje hersencellen die angst mee in gang zet. Zonder die cellen was de reactie minder sterk. Cannabis heeft twee gezichten. Veel gebruikers worden er rustig van. Anderen krijgen juist last van onrust of paniek. Wat er in de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Eierschalen blijken verrassend bruikbaar voor het versterken van magnesium
Het calcium in eierschalen kan gebruikt worden om magnesium sterker te maken. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Eierschalen verdwijnen meestal in de afvalbak. Maar volgens onderzoekers van North Carolina State University is dat zonde: […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
OSIRIS-APEX koerst af op Apophis: de asteroïde die in 2029 langs de aarde scheert
Na tien jaar is de OSIRIS-REx-missie afgerond. Het ruimteschip reist nu als OSIRIS-APEX naar asteroïde Apophis, die in april 2029 op 32.000 kilometer langs de aarde scheert. NASA wil zien hoe onze planeet de asteroïde verandert. De missie OSIRIS-REx is na tien jaar officieel ten einde gekomen. De sonde bracht in september 2023 materiaal van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een kosmische garnaal die met 300.000 kilometer per uur door de ruimte raast
Een nieuwe opname van de Sh2-188-nevel toont een gloeiende kosmische garnaal die met onwaarschijnlijke snelheid door het interstellaire medium ploegt. De asymmetrische vorm verraadt een ster die op de vlucht is. Soms levert één blik op een sterrenkaart al een glimlach op. De nevel Sh2-188, ergens in het sterrenbeeld Cassiopeia (Cas), heeft namelijk een vorm […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom een voerverbod duiven pas raakt als hun jongen uit het ei zijn gekropen
Steden die van hun duiven af willen, verbieden vaak het voeren ervan. Toch komen duiveneieren bij voedseltekort net zo vaak uit. Dat lijkt vooral te danken aan een ouder van wie je het misschien niet zou verwachten. Het mannetje broedt normaal minder dan een vijfde van de dag, maar zodra het vrouwtje langer wegblijft om […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Niet alleen roken: ook e-sigaret in huis gaat samen met meer astmaklachten bij kinderen
Kinderen met astma krijgen vaker een aanval wanneer iemand thuis vapet, ook als er geen gewone sigaret aan te pas komt. Dat blijkt uit een Amerikaanse analyse van zorgdossiers. In gezinnen waar zowel gerookt als gevapet wordt, zijn de klachten het meest uiteenlopend. De resultaten worden zondag gepresenteerd op een congres in San Diego. Het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Saturnus, vallende sterren en een maan die de Plejaden bezoekt: oktober 2026 is een feest voor sterrenkijkers
Saturnus bereikt zijn oppositie, de Orioniden regenen uit de staart van komeet Halley en de maan glijdt langs de Plejaden. Ontdek wat oktober 2026 aan de hemel te bieden heeft. Oktober 2026 belooft een uitstekende maand te worden voor wie graag naar de sterrenhemel kijkt. Saturnus staat op zijn helderst, de Orioniden zorgen voor vallende […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Aten dinosauriërs aan de kust zeewier? Hun tandglazuur wijst die kant op
Dinosauriërs die langs de kusten van Noord-Amerika leefden, haalden waarschijnlijk een deel van hun voedsel uit zee. Dat leiden Amerikaanse paleontologen af uit de chemische samenstelling van zo’n honderd miljoen jaar oud tandglazuur. De meest waarschijnlijke bron: aangespoeld zeewier. Op North Ronaldsay, het noordelijkste eiland van het Schotse Orkney, leven schapen al bijna twee eeuwen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Koralen onder een zonnescherm verbleken minder, maar “schaduw is geen wondermiddel”
Drijvende zonneschermen kunnen koralen helpen een hittegolf beter te doorstaan. Koralen onder zo’n scherm in de Florida Keys verloren tijdens de heetste weken minder kleur en kregen er zelfs wat van terug. Een oplossing voor hele riffen is het volgens de Nederlandse koraalrifbioloog Bert Hoeksema niet. Koralen zijn eigenlijk geen planten, maar dieren. In hun […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Je immuunsysteem wordt niet geleidelijk ouder, maar in vlagen
Ons afweersysteem veroudert niet gelijkmatig: de grootste veranderingen lijken vooral rond je veertigste en na je zestigste op te treden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Dat blijkt uit een grote analyse van ongeveer 3,8 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Schaakrating voor rekensommen: wat levert adaptieve software op de basisschool op?
Basisschoolleerlingen die rekenen oefenen met adaptieve rekensoftware, die zich aanpast aan hun niveau, gaan er in drie jaar iets meer op vooruit dan leerlingen die op papier werken. Dat blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit onder bijna 8000 Nederlandse kinderen. Het verschil is klein en statistisch niet significant, maar lijkt het grootst op grote […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Grijp niet naar de fles, maar naar de gitaar: muziektherapie kan het verlangen naar alcohol en drugs tijdelijk remmen
Muziektherapie kan het verlangen naar alcohol of drugs tijdelijk verminderen door belangrijke hersenprocessen te veranderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Muziek doet iets met ons brein: een bekend liedje kan herinneringen oproepen, spanning wegnemen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze drijvende vogelverschrikker houdt zeevogels uit de buurt van visnetten
Een bijzondere boei met bewegende ogen kan de bijvangst van zeevogels in kieuwnetten flink verminderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Voor zeekoeten en alken kan een visnet onder water dodelijk zijn: ze raken er […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Aap maakt weer stresshormoon aan dankzij menselijk weefsel uit het lab
Japanse onderzoekers hebben menselijk weefsel van de hypofyse, gekweekt uit stamcellen, getransplanteerd in een aap zonder eigen exemplaar. Het weefsel bracht zes weken lang de aanmaak van het stresshormoon cortisol weer op gang. Het is de eerste keer dat zulk weefsel werkt in een primaat, al ging het om één enkel dier. De hypofyse is […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Swipen onder water: nieuwe methode laat zien wat zwaarddragers echt aantrekkelijk vinden
Tijdens het spelen van een ‘dating sim’ konden zwaarddragers zelf een ideale partner ontwerpen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De uiteindelijke partnerkeuze van dieren hangt vaak af van veel verschillende factoren. Toch kunnen onderzoekers […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wat hebben doping, mineraalwater en PFAS met elkaar te maken? - Scientias Podcast 90
Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond. https://scientias.nl/waar-is-alles-van-gemaakt-scientias-podcast-23/ https://podcastfestival.nl/festival/wetenschapspodcastfestival-2026/ Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: ! Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Olifanten stemmen hun gebrom op elkaar af als de kudde een plan maakt
Een vrouwtjesolifant in het Keniaanse Amboseli is een paar honderd meter van haar familie afgedwaald. Ze heft haar kop, klappert ritmisch met haar oren en laat een diep bromgeluid horen. Er komt antwoord en al snel brommen meerdere olifanten tegelijk. Dat klinkt als een warboel, maar de boodschap blijft verstaanbaar. Sterker nog: bij overleg gaat […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Vlinders vallen overal op, maar hun strepen maken ze lastig te vangen
De strepen en banden op vlindervleugels zijn meer dan versiering of waarschuwing. Zodra een vlinder met zijn vleugels slaat, creëren die patronen een optische illusie die het een aanvaller moeilijker maakt om snelheid en richting goed in te schatten. Onderzoekers van de universiteiten van Exeter en Essex beschrijven het effect in het vakblad Nature. In […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Superkritische CO2! Supervet, ineens een opvolger van de stoommachine
CO2 kennen we vooral als broeikasgas. Toch kan diezelfde stof mogelijk een belangrijke rol spelen in de energietransitie. Niet als brandstof, maar als alternatief voor stoom in turbines. Diederik legt uit hoe dat werkt. Al zo’n twee eeuwen wekken we elektriciteit op door water te verhitten. De stoom drijft vervolgens een turbine aan. Dat werkt […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Je stem verraadt je leeftijd, maar ook hoe snel je hersenen verouderen
Een computermodel kan aan iemands manier van praten ongeveer inschatten hoe oud diegene is. Interessanter is wat het betekent als die schatting te hoog uitvalt: wie ouder klinkt dan hij is, heeft gemiddeld ook een ouder ogend brein en scoort slechter op geheugentests. Bij mensen met dementie klinkt de stem bovendien duidelijk ouder. Dat schrijven […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Eén keer per week tegen de muur zitten houdt je bloeddruk lager: ‘Het is zeker de moeite’
Een squat vasthouden tegen de muur, één keer per week, volstaat om een deel van de bloeddrukwinst na een korte training te bewaren. Dat blijkt uit een Brits experiment met 100 volwassenen. Wie alle winst wil houden, moet wel drie keer per week blijven oefenen. De oefening heet een wall-squat. Je zet je rug tegen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Lang zullen ze leven: nieuw middel verlengt het leven van fruitvliegjes en wormen
Een nieuw middel kan het leven van wormen en fruitvliegen met soms wel een kwart verlengen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Onderzoekers hebben een manier gevonden om de levensduur van verschillende kleine organismen te […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom zijn sommige reptielen geel? Vitamine B2 blijkt een onverwachte rol te spelen
Het binnenkrijgen van vitamine B2 kan bij reptielen leiden tot een gele kleur. Australische wetenschappers kwamen tot die (voorzichtige) conclusie na een aantal steekproeven bij enkele hagedissen en slangen. Bij een bijzondere korenslang lijkt vitamine B2 zelfs grotendeels verantwoordelijk te zijn voor de gele kleur. Riboflavine, beter bekend als vitamine B2, is een voedingsstof die […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nachtuilen raken vaker arbeidsongeschikt: “Je lichaam is nooit voorbereid op wat er gaat komen”
Wie van nature een avondmens is, valt vaker langdurig uit op het werk, en dat lang voor de pensioenleeftijd. Dat blijkt uit Fins onderzoek bij bijna 5.700 werkenden die twaalf jaar gevolgd werden. Een slechtere gezondheid lijkt de belangrijkste schakel. Onderzoekers van de Universiteit van Oulu volgen al decennia een groep mensen die in 1966 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Knie jaren later nog steeds niet hersteld van een kruisbandoperatie? Een nieuw oefenprogramma kan helpen
Het gericht uitvoeren van oefeningen kan jonge mensen met aanhoudende knieklachten helpen, zelfs jaren na een kruisbandoperatie heeft plaatsgevonden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Revalideren van een kruisbandoperatie is lang niet altijd even makkelijk: […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
‘Zet een schaal met fruit op de eettafel’: wie fruit het hardst nodig heeft, eet vaak het minst
Mensen met een hoge bloeddruk, een hoog cholesterol of een hartaanval achter de rug eten minder vaak fruit dan mensen zonder die problemen. Dat blijkt uit een grote analyse van gegevens van ruim 370.000 Amerikaanse volwassenen. Na een hartaanval grijpen mensen wel vaker naar vruchtensap. Dat is opvallend, want precies voor die groep is fruit […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Heb jij (ook) je leven te danken aan genetisch gemodificeerde organismes?
Zonder genetisch gemodificeerde organismen zouden veel mensen belangrijke medicijnen moeten missen. Insuline is daar een bekend voorbeeld van. Diederik legt uit hoe dat zit. In 1973 slaagden wetenschappers er voor het eerst in om een stukje DNA van de ene bacterie naar de andere over te brengen. Daarmee bewezen ze dat bacteriën genetisch aangepast konden […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Gelukkige landen tellen meer katten. Maar maakt een kat je ook gelukkiger?
Mensen in landen met veel katten zijn gemiddeld gelukkiger dan in landen met weinig katten. Dat blijkt uit een vergelijking van 93 landen door onderzoekers uit Mexico, Finland, Letland en de Verenigde Staten. De onderzoekers deden ook een opvallende bevinding over toxoplasma. De onderzoekers verzamelden voor elk land een reeks cijfers over hoe tevreden de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Goed nieuws: door de komst van strengere regels komt rattengif minder vaak voor in het bloed van Californische uilen
Nieuwe regels voor het gebruik van rattengif lijken een duidelijk effect te hebben: wilde uilen in Californië hebben inmiddels doorgaans minder gif in hun bloed zitten. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een groot onderzoek […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zó leert een jonge orang-oetan wat hij kan eten
Een orang-oetan heeft heel veel te kiezen in het regenwoud als het om eten gaat, maar niet alles in de natuur is geschikt voor deze mensaap en sommige planten zijn zelfs giftig. Hoe leert een orang-oetan in zijn eerste jaren geschikt voedsel te selecteren? Een onlangs gepubliceerd onderzoek laat zien dat afkijken en zelf op […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Vertrouwen in wetenschap blijft hoog, maar enthousiasme over AI neemt flink af
Nederlanders hebben nog altijd veel vertrouwen in de wetenschap. Gemiddeld krijgt de wetenschap in 2026 een 7,4, tegenover een 7,5 vorig jaar. De meeste Nederlanders veranderden nauwelijks van mening. Over de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie in de wetenschap zijn ze ondertussen een stuk minder optimistisch geworden. Dat blijkt uit onderzoek van het Rathenau Instituut onder […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Werkt aspirine tegen dementie? Misschien, bij mensen met deze genen, maar er is een keerzijde
Een dagelijkse lage dosis aspirine ging bij ouderen met een genetische aanleg voor veel bloedplaatjes samen met ongeveer 70 procent minder dementie. Dat komt naar voren uit een genetische doorlichting van een grote aspirinestudie door onderzoekers van Monash University in Australië. Het voordeel had wel een keerzijde. Het dossier aspirine en dementie leek lang gesloten. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe nauwkeurig is de “nauwkeurigste klok ter wereld” echt? Expert twijfelt nog
Onderzoekers van de National University of Singapore hebben een atoomklok gebouwd die nauwkeuriger is dan alle andere optische atoomklokken. De tikfrequentie van de klok kan tot op 19 cijfers na de komma worden bepaald. Toch zijn de resultaten nog niet bevestigd, zegt Erik Dierikx, hoofdwetenschapper bij het Nationaal Metrologisch Instituut. Een gewone klok telt de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zwart gat richt straal op de aarde: “Niets om ons zorgen over te maken”
Sterrenkundigen, onder wie onderzoekers in Nederland, hebben in ons Melkwegstelsel een zwart gat gevonden dat een straal van materie bijna recht op de aarde afvuurt. Die straal raast aan driekwart van de lichtsnelheid door de ruimte. Toch hoeven we ons geen zorgen te maken, vertelt Benito Marcote, een van de auteurs van de studie, aan […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
AI hoort diabetes type 2 aan je stem: “Geen vervanging voor een bloedtest”
Een AI-model kan aan een stemopname van 20 seconden horen of iemand mogelijk diabetes type 2 heeft. Dat blijkt uit het grootste onderzoek tot nu toe naar zo’n spraaktest. Klaar voor de huisartsenpraktijk is de test nog niet: bijna de helft van de gezonde deelnemers kreeg onterecht een alarmsignaal. Het model komt van het techbedrijf […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Je kan soms aan het bladerdak van een bos zien welke vogels daar leven
Het bladerdak van een bos kan laten zien welke vogels ergens leven en hoe kwetsbaar die soorten zijn. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Wie vanuit een vliegtuig over het Amazoneregenwoud kijkt ziet vooral een […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Starship gaat orbitaal, Starliner onder vuur en NASA kiest PRIMA
Vandaag opende het lanceervenster voor Starship Flight 14, de eerste orbitale testvlucht van SpaceX. NASA en Boeing geven een update over Starliner en NASA selecteert PRIMA als eerste Probe-missie. Maar ook: Cosmic Latte en een ozonprobleem. Het beloofde en belooft een drukke dag te worden in de ruimtevaart. Terwijl Starship voor het eerst een echte […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
AI vindt recept voor mRNA-vaccin dat niet in de vriezer hoeft: “Resultaten zijn overtuigend”
Amerikaanse onderzoekers hebben mRNA-vaccins zo aangepast dat ze twee maanden lang bij 37 graden Celsius bewaard kunnen worden en daarna nog volledig werken. Op kamertemperatuur blijven ze zelfs een jaar goed. Een AI-algoritme vond het juiste recept in één maand. Een mRNA-vaccin bevat geen stukje virus. Het bevat een bouwinstructie. Die instructie, het mRNA, vertelt […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom deze therapeuten mensen met afasie soms vogels laten kijken
Vogelen is niet alleen leuk: het kan mensen met afasie ook helpen om weer makkelijker contact te maken met anderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een overvliegende roofvogel, een roep uit een boom of […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Europa pakte tijd van je af! (en gaf die ook weer terug)
Begin 2018 liep een deel van de klokken in Europa bijna zes minuten achter. Niet door een softwarefout of een probleem met de klokken zelf, maar door een politiek conflict tussen Kosovo en Servië. Diederik legt uit hoe het tijdprobleem werd opgelost. Een groot deel van Europa zit namelijk aan elkaar vast in één synchroon […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Woorden half in het vet zetten helpt je niet om sneller te lezen
Bionic Reading, een leesmethode waarbij de eerste helft van elk woord in het vet wordt gezet, maakt je geen snellere lezer. Dat blijkt uit onderzoek uit Groot-Brittannië waarin de oogbewegingen van 90 volwassenen werden gevolgd. De vette letters veranderden wel waar de ogen op een woord landden, maar dat zorgde er niet voor dat de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Je hond kan mogelijk een heel bijzonder trucje: medeklinkers herkennen
We weten al langer dat onze hersenen een voorkeur hebben voor medeklinkers. Een nieuw onderzoek suggereert dat hondenhersenen over dezelfde voorkeur beschikken. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Mensen zijn opvallend goed in het herkennen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze foto van het Zevengesternte is zo scherp dat astronomen er stil van worden
Een opname van NOIRLab toont het Zevengesternte in verbluffend detail. De foto, gemaakt met een mozaïekcamera op een telescoop in Arizona, onthult de blauwe nevel die deze jonge sterrenhoop omhult en laat zien waarom dit kosmische juweel al millennia lang de verbeelding prikkelt. Het Zevengesternte is een van de meest herkenbare objecten aan de nachthemel. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De wonderlijke voordelen van sociaal contact: eten met een dierbare verlaagt je bloedsuikerspiegel
Als je je bloedsuiker een beetje binnen de perken wil houden, denk je waarschijnlijk eerst aan wat er op je bord ligt: iets gezonds zoals groente bijvoorbeeld. Maar dat is niet het enige dat belangrijk is. Het maakt ook uit wie er tegenover je aan tafel zit. Een nieuwe studie laat zien dat onze bloedsuikerspiegel […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Twaalfjarigen met een smartphone hebben vaker symptomen van een eetstoornis
Twaalfjarigen met een eigen smartphone hebben vaker symptomen van een eetstoornis dan leeftijdsgenoten zonder. Twee jaar later is dat verschil er nog steeds. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek bij bijna 9.000 jongeren. Kinderarts Jason Nagata (University of California, San Francisco) en zijn collega’s gebruikten gegevens van een grote Amerikaanse studie die duizenden kinderen volgt terwijl […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Bijna dubbel zoveel jonge mensen in de VS krijgen een beroerte
Een beroerte, daar hoef je je niet druk om te maken voor je 70ste toch? Het was lange tijd vooral een probleem voor oudere mensen, maar dat klopt niet meer. Uit nieuw onderzoek blijkt dat het aantal beroertes onder jongvolwassenen in 27 jaar tijd zo ongeveer is verdubbeld. Klein lichtpuntje: de overlevingskansen op korte termijn […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe werkt evolutie eigenlijk? Dit begrijpen we er vaak verkeerd aan
Evolutie lijkt soms bijna een bewuste kracht die bepaalt wat er in de natuur gebeurt. Dat idee klinkt logisch, maar klopt niet: evolutie kiest niet welke eigenschappen een dier krijgt en stuurt ook niet bewust de ontwikkeling van soorten. In de video van Universiteit van Nederland beantwoordde Paleontoloog Yanell Braumuller vijf vragen over evolutie. Scientias […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Test Flight 14: Starship gaat voor het eerst écht de ruimte in
SpaceX heeft Starship volledig gestapeld op het lanceerplatform in Texas. Over twee dagen moet Test Flight 14 het ruimtevaartuig voor het eerst in een baan om de aarde brengen, met 26 Starlink V3-satellieten aan boord. Op het lanceercomplex van Starbase in Zuid-Texas torent zich de grootste raket die ooit is gebouwd, volledig geassembleerd. Booster 21 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
IJskorrels van Enceladus maken de jacht op buitenaards leven een stuk makkelijker
Saturnusmaan Enceladus zet de stoffen uit zijn verborgen oceaan zelf klaar voor onderzoek. De ijskorrels die de maan de ruimte in schiet, sorteren en concentreren die stoffen, waardoor eventuele sporen van leven makkelijker te vinden zijn. Dat concluderen onderzoekers onder leiding van de Freie Universität Berlin. Een tweede studie toont bovendien dat een microbe uit […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Gaat het magnetische veld van de aarde veroudering tegen?
Het magnetische veld van de aarde omhult onze planeet en beschermt ons tegen zonnestraling. Ook heeft het invloed op het gedrag van dieren en op ruimtereizigers. Maar de rol van dit magnetische veld lijkt nog groter dan gedacht. Zo kan het misschien zelfs beïnvloeden hoe het lichaam op celniveau werkt. Onderzoekers bestudeerden fruitvliegjes terwijl ze […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een epilepsiemedicijn kan mogelijk ook gebruikt worden voor de behandeling van migraine-aura’s
Een epilepsiemedicijn zorgde er tijdens een nieuw onderzoek voor dat patiënten minder last hadden van migraine-aura’s. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Migraine is veel meer dan alleen zware hoofdpijn. Een deel van de mensen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Onze planeet warmt nog decennialang op door de CO2-uitstoot van nu
Als iemand de kraan van het bad opendraait en de badkamer uiteindelijk onderloopt, is het zo klaar als een klontje bij wie de schuld ligt. Maar bij de opwarming van de aarde in relatie tot de uitstoot van CO2 lijken we het maar niet te willen zien. Gelukkig hebben we nieuw onderzoek dat aantoont dat […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De indrukwekkende Batavia aan land: zo ging dit huzarenstukje in zijn werk
Na ruim dertig jaar in het water wordt de replica van het 17de-eeuwse schip de Batavia aan land gebracht. Een enorme onderneming die jarenlange voorbereiding vergt. Het schip ondergaat groot onderhoud en krijgt een nieuwe bestemming. De Batavia, die in de jaren ’80 en ’90 is gebouwd, is een nauwkeurige replica van het originele vaartuig. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hier hebben koralen mogelijk een groot probleem: ze planten soms op een heel ander moment voort dan hun verre buren
Onderzoekers hebben ontdekt wanneer belangrijke koraalsoorten op het Ningaloorif voortplanten. Dat blijkt op een verrassend moment te zijn. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Wanneer een koraalrif wordt getroffen door een zware hittegolf is het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Brakende zeemonsters: plesiosauriërs zwommen naar de kust om over te geven
Plesiosauriërs gelden als de ongenaakbare heersers van de Jurazee, die 200 tot 145 miljoen jaar geleden grote delen van West-Europa inclusief Nederland bedekte. Waar ze wél last van hadden, was een vervelend opspelende maag, waar geen prehistorisch Rennie-pilletje tegenop kon. Nieuw onderzoek van Cambridge University laat zien dat de langnekkige zeereptielen naar de riviermonding zwommen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze zeester is normaal gesproken een plaag, maar blijkt soms ook heel nuttig te zijn
Doornenkroonzeesterren kunnen koraalriffen flink beschadigen. Nu blijkt dat ze ook iets anders kunnen: riffen soortenrijker maken. Doornenkroonzeesterren hebben geen beste reputatie. De grote zeesterren hebben giftige stekels en eten vooral levend koraal. Vooral dat laatste maakt ze tot een bedreiging: als ze ergens in grote getalen aanwezig zijn kunnen ze al snel grote delen van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zoveel moet je vrijen om sneller zwanger te worden: “toont hoe weinig controle we hebben”
Vrouwen die in de vier weken voor hun zwangerschap meer dan vier keer per week seks hadden, raakten sneller zwanger dan vrouwen die minder vaak vrijden. Dat blijkt uit onderzoek uit Noorwegen bij ruim 64.000 moeders. De Leuvense seksuoloog Paul Enzlin zet wel een vraagteken bij de manier waarop de onderzoekers hun groep samenstelden. Wie […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wie zich regelmatig eenzaam voelt brengt gemiddeld minder levensjaren door zonder ziekte
Slecht nieuws: mensen die zich regelmatig eenzaam voelen en een sociaal geïsoleerd leven leiden hebben gemiddeld meer last van ziektes. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Wie zich eenzaam voelt of weinig sociale contacten heeft […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
PFAS in ons drinkwater en hoe werkt Geur eigenlijk? - Scientias Podcast 89
In deze aflevering praten Diederik en Krijn over PFAS in het Nederlandse drinkwater. Wat zijn PFAS precies, waarom gebruiken we ze op zoveel plaatsen en wanneer vormen ze een risico? (En waarom we er echt zo snel mogelijk mee moeten proberen te stoppen). Daarna beantwoorden ze een luisteraarsvraag: hoe werkt geur eigenlijk? Van Aristoteles en […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Portemonnee belangrijker dan duurzaamheid: waarom mensen fast fashion blijven kopen
Waar hou je allemaal rekening mee als je fast fashion koopt? Een recent Australisch onderzoek zocht het uit. Wat blijkt? Er wordt over veel factoren nagedacht, zoals betaalbaarheid, gemak en ook duurzaamheid. Toch wegen sommige factoren mogelijk zwaarder mee dan andere. In deze studie werd het shopgedrag van millennials bestudeerd door middel van interviews. De […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Lange zomer gehad? Dat is geen toeval: hittegolven komen veel vaker voor en duren een stuk langer dan vroeger
De zomer was lang en heet. En dat is allang geen uitzondering meer. Door klimaatverandering beginnen hittegolven steeds eerder en duren ze langer. Ook wordt de temperatuurpiek sneller bereikt, waardoor we minder tijd hebben om ons voor te bereiden. Dat blijkt uit een nieuwe studie waarvoor wereldwijde klimaatgegevens uit de periode 1979 tot en met […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Vuuramoebe verpulvert hitterecord: dit piepkleine wezentje heeft het heerlijk naar zijn zin in 70 gradenbad
Een piepklein, eencellig organisme voelt zich als een vis in het water bij temperaturen waarbij alle andere bekende complexe levensvormen het loodje leggen. De nieuwe amoebesoort, die eet en zich voortplant in warmwaterbronnen van wel 63 graden leeft in Lassen Volcanic National Park in Californië. Stijgt het kwik richting de 70 graden, dan redt het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe kunstmatige intelligentie bepaalt wie de grens over mag
Elk jaar vragen tientallen miljoenen mensen wereldwijd een paspoort of visum aan, omdat ze bijvoorbeeld werk zoeken of gewoon een veilige plek. Weinig mensen beseffen dat geautomatiseerde AI-gestuurde systemen vaak al een oordeel hebben geveld over hun identiteit en documenten, voordat een ambtenaar naar de aanvraag kijkt. En dan kun je je afvragen: hoeveel menselijk […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
CO2, de Keeling Curve en de Keeling Curve jr
Meten is weten. En soms kan meten zelfs de wereld redden. Diederik legt uit hoe dat zit met een van de belangrijkste grafieken ooit gemaakt. De Keelingcurve. Die werd vanaf eind jaren vijftig opgebouwd door Charles David Keeling en laat heel nauwkeurig zien hoeveel CO₂ er in de atmosfeer zit. Het mooie is dat je […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Millennials en Gen Z zorgen er in VS voor dat alcoholgebruik daalt, maar ouderen blijven stevig doordrinken
Amerikanen drinken minder. Voor het eerst sinds het begin van de coronapandemie is het alcoholgebruik onder volwassenen in de Verenigde Staten gedaald, blijkt uit nieuw onderzoek. Toch is er weinig reden om de vlag uit te hangen: de cijfers liggen nog altijd hoger dan voor 2020 en juist bij 50-plussers gaat het de verkeerde kant […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nieuwe bloedtest kan 17 verschillende soorten kankers tegelijkertijd opsporen
Een nieuwe bloedtest kan zelfs bij mensen zonder klachten 17 verschillende soorten kanker opsporen. Daaronder vallen ook kankers waar nu nog geen screening voor bestaat. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een nieuwe bloedtest die […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze tomaten kregen minder water en werden toch lekkerder, met dank aan simpele technologie
Italiaanse onderzoekers hebben proefvelden met tomaten en tafeldruiven met elkaar vergeleken. Op het ene veld ging het gieten zoals het altijd al ging, op het andere bepaalde een systeem van sensoren wanneer de planten water kregen. Dat tweede veld had tot 15 procent minder water nodig en leverde bovendien een betere oogst op. Wie een […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Voorbehoedsmiddel voor pijn: plaatselijke verdoving nuttig bij het plaatsen van spiraal
Het laten plaatsen van een spiraal kan enorm pijnlijk zijn. Desondanks wordt er vaak geen verdoving gebruikt bij deze ingreep. Veel mensen hebben interesse in dit voorbehoedsmiddel, dat weinig of geen hormonen afgeeft, maar laten zich weerhouden door het schrijnende vooruitzicht. Onderzoekers uit Stockholm keken daarom naar de effecten van een plaatselijke verdoving om pijn […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Kan een vliegtuig opstijgen vanaf een lopende band?
Kan een vliegtuig opstijgen vanaf een lopende band? En waarom vliegt een rechtdoorgaand vliegtuig niet de ruimte in?. Diederik legt het uit in deze video: Stel je voor dat een vliegtuig wil opstijgen vanaf een lopende band die de andere kant op beweegt. Kan dat vliegtuig dan wel opstijgen? Deze eerste vraag is verrassend makkelijk. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
In de afgelopen decennia is er op Antarctica een hoeveelheid ijs gesmolten ter grootte van heel Europa
We weten dat de ijskappen smelten, maar hoe hard het gaat, daar kun je je nauwelijks een voorstelling van maken: in minder dan een halve eeuw is er 11,3 biljoen ton ijs verdwenen op Antarctica en Groenland. Om je een beeld te geven: dat is genoeg om heel Europa te bedekken met een laag ijs […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit deed tien jaar uitstoot met Europa
Broeikasgassen die pas na het klimaatakkoord van Parijs in de lucht kwamen, hebben de Europese hittegolf van juni 2025 aantoonbaar erger gemaakt. Dat concluderen onderzoekers die kunstmatige intelligentie gebruikten voor hun analyse. De kans dat de uitstoot van het voorbije decennium de hittegolf versterkte, is volgens hun berekening groter dan 99 procent. In december 2015 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Duizend jaar geleden namen Amerikaanse migranten letterlijk een stukje thuis mee
Oude potscherven uit Tampa Bay wijzen erop dat de Mississippicultuur veel wijdverspreider was dan gedacht. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Archeologen vragen zich al bijna een eeuw af waarom in Tampa Bay aardewerk is […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Onderzoekers stuiten op een klein stukje kust waar haaien al jaren komen om te paren
Voor de kust van Anegada hebben onderzoekers een belangrijke paringsplek van verpleegsterhaaien gevonden. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! We weten verrassend weinig over het liefdesleven van haaien. Wetenschappers weten wel hoe veel haaiensoorten zich […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Weer kunnen praten mét gebaren: nieuwe neuroprothese kan helpen bij verlamming
Taal spreken we niet alleen uit, we gebruiken er ook gebaren bij. Deze combinatie is haast onmisbaar bij communicatie tussen mensen. En als je verlamd bent, is juist dat lastig. Een recent onderzoek richtte zich op gelijktijdige spraak en gebaren en hoe dit in de toekomst mogelijk kan worden voor mensen met een verlamming. Als […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Oorspronkelijke Australiërs vermoedelijk nog harder getroffen door Europese kolonisatie dan gedacht
De Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië, waren vroeger wellicht met een stuk meer dan gedacht. Dat blijkt uit een recente studie waarin het bevolkingsaantal opnieuw is berekend. Ook bleek dat het aantal slachtoffers door de Europese kolonisatie waarschijnlijk hoger lag dan voorheen bekend was. Het onderzoeksteam deed etnografisch onderzoek en voerde archeologische en genetische […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hollywood loopt miljoenen mis: films van vrouwen blijken veel succesvoller
Regisseurs, producenten, het zijn nog altijd vaak mannen die de scepter zwaaien in Hollywood. Bizar eigenlijk als je weet dat vrouwen de succesvolste films hebben gemaakt. Denk aan Avatar: The Way of Water, Jurassic World of Barbie. Volgens een nieuwe studie is dat geen toeval: films met vrouwelijke scenarioschrijvers blijken gemiddeld winstgevender dan wanneer mannen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nature of nurture: experiment toont geslachtsverschillen al vlak na de geboorte
Verschillen tussen het gedrag van vrouwen en mannen houden sociale wetenschappers al decennialang bezig: is het onderscheid aangeboren of het gevolg van culturele verwachtingen? Nieuw onderzoek laat zien dat de verschillen slechts een paar uur na de geboorte al te zien zijn. Zo leren meisjes meestal eerder praten en ontwikkelen ze sneller sociale vaardigheden dan […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe Venus mogelijk haar eigen maan heeft opgegeten
Venus lijkt opvallend veel op de aarde. Onze buurplaneet heeft een vergelijkbare grootte, massa en structuur. Maar één verschil valt direct op: er is geen maan. Hoe dat komt, houdt wetenschappers al lange tijd bezig. Nu is er een mogelijke verklaring: Venus heeft haar maan opgeslokt. Eerder draaiden verklaringen vooral om twee scenario’s. Mogelijk heeft […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze piepkleine drone voelt met kunstmatige snorharen zijn weg door het donker
Een nieuwe piepkleine drone kan dankzij kunstmatige snorharen door het donker navigeren en daarbij zelfs een onbekende ruimte in kaart brengen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Ratten en muizen hebben geen lamp nodig om […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze zingende lemuur heeft een opvallend trucje gemeen met operazangers
Je wist misschien niet eens dat er een lemuur is die kan zingen, laat staan dat die daar ook nog de trucjes van een operazanger bij gebruikt. Toch is het zo: de indri, de enige bekende zingende lemuur ter wereld, doet als een volleerde bariton zijn mond verder open als hij een hoge noot wil […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
NASA bewerkt haar sterrenfoto’s. Dat is toch niet de bedoeling?
NASA laat jou zelden de echte foto’s zien. Veel van de geweldige foto’s die je ziet hebben gewoon nepkleuren gekregen. Diederik legt uit hoe dat zit: The Pillars of Creation, oftewel Messier 16. Een van de mooiste foto’s die NASA ooit maakte. Eerst met de Hubble en later opnieuw met de James Webb-ruimtetelescoop. Maar als […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Onderzoek laat zien hoe de pest zich zo hard kon verspreiden: dit kunnen we ervan leren
We weten allemaal nog hoe de coronapandemie onze wereld ontwrichtte, maar dit was natuurlijk niet de eerste heftige pandemie in de menselijke geschiedenis. Tussen de veertiende en achttiende eeuw hield de pest huis in Europa. Nieuw onderzoek onthult hoe de Zwarte Dood zich meermaals kon verspreiden van Nederland tot aan Rusland en Zwitserland. Om meer […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Sommige vogels nemen mogelijk een ‘spabad’ tegen parasieten
Sommige vogels reinigen zichzelf opvallend vaak in de buurt van warmwaterbronnen, mogelijk om parasieten uit hun verenkleed te verwijderen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een warm bad nemen om je beter te voelen: mensen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Belangrijk onderdeel grootste toekomstige telescoop af: “Een prachtige mijlpaal”
Achttien jaar is ernaartoe geleefd. Het filterwielmechanisme voor de grootste toekomstige telescoop is eindelijk afgerond. De NOVA Optische-IR-groep uit Dwingeloo werkte jarenlang mee aan het onderdeel voor het instrument MICADO. Het filterwiel is recent overgeplaatst naar het Duitse Garching. Het vormt een van de subsystemen van MICADO. MICADO is een supercamera die nabij-infrarode golflengtes in […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Van Marspanorama tot maankrater: een blik op het ruimtenieuws
NASA’s Curiosity rover heeft zijn 5000e Sol op Mars gevierd met een bijzonder panorama. Tegelijkertijd is er nieuws en beeld vanuit het ISS, Tiangong, Artemis III en diverse satellieten. Het is 21 september, en in de ruimtevaart is het allesbehalve rustig. Terwijl de dagen op aarde langzaam korter worden en de herfstequinox eraan komt, blijven […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze Australische geulen ontstonden door het instorten van een grottenstelsel
De Nullarborvlakte in Australië blijkt een groot geheim te bewaren: de ondiepe geulen daar blijken de restanten te zijn van een ingestort grottenstelsel. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Wie over de uitgestrekte Nullarborvlakte in […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit sterrenstelsel draait twee kanten op: het geheim van NGC 4698
De Hubble-ruimtetelescoop heeft een nieuw beeld gemaakt van NGC 4698, een sterrenstelsel op ongeveer 55 miljoen lichtjaar afstand. Wat dit stelsel bijzonder maakt: de kern draait loodrecht op de rest van de schijf. Astronomen denken dat een botsing met een kleiner stelsel dit heeft veroorzaakt. Op het eerste gezicht lijkt NGC 4698 een rustig spiraalstelsel, […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit is hoe het coronavirus je eigen afweer tegen je gebruikt
Onderzoekers van het Gladstone Institutes en UC San Francisco hebben ontdekt hoe één klein eiwit van het coronavirus chaos veroorzaakt in je longen. Maar er is ook een sprankeltje hoop. Bij de ziekste coronapatiënten gaat er iets grondig mis dat weinig met het virus zelf te maken heeft. Hun afweersysteem slaat op hol. In plaats […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Twintig jaar onderzoek laat zien: mantelzorgers verwaarlozen zichzelf enorm
Ze regelen doktersafspraken, doen zo ongeveer alles in het huishouden en bieden troost op de moeilijkste momenten. Maar mantelzorgers doen zichzelf enorm tekort als het om hun eigen geestelijke gezondheid en welzijn gaat. Dat blijkt uit een grootschalige analyse van twintig jaar wetenschappelijk onderzoek, met gegevens van meer dan 80.000 mantelzorgers wereldwijd. Mantelzorgers van mensen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
‘Wij zijn geen lijkensnijders’: patholoog Sjors Koppes over het best verborgen specialisme van het ziekenhuis
Wat doet een patholoog eigenlijk met een stukje weefsel? Patholoog Sjors Koppes legde het uit in onderstaande video van de Universiteit van Nederland. De video leverde veel vragen van kijkers op, van de manier waarop huidbiopten worden onderzocht tot de rol van kunstmatige intelligentie bij het stellen van diagnoses. Scientias sprak Sjors Koppes, misschien beter […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Honden lijken nog meer op hun baasjes dan gedacht: ook hun hersenen werken soms hetzelfde
Hondenbaasjes kennen het wel: je trouwe viervoeter moet even geduldig wachten op zijn voer of mag niet dat kleffe broodje op straat naar binnen schrokken. Hongaarse onderzoekers analyseerden wat er in de hersenen van honden gebeurt wanneer ze zich in moeten houden. En wat blijkt? Honden lijken op hun baasjes, misschien wel meer dan gedacht. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Van ISS tot museum: waarom ESA en Pokémon samenwerken
ESA en The Pokémon Company International kondigen een unieke samenwerking aan ter ere van de Wereldruimteweek. Een Pikachu-knuffel verbleef 67 dagen in een baan om de aarde en reist nu door Europa in een wetenschapstentoonstelling. Vandaag, 19 september 2026, openen de deuren van het ESA-hoofdkantoor in Parijs voor een wel heel bijzondere gast: een Pikachu […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom alleen het aanleggen van nieuwe bossen niet genoeg is
Het beschermen van het bestaande Amazonewoud levert vaak meer natuurwinst op dan het aanleggen van een nieuw bos. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Het herstellen van bossen is belangrijk. Echter is het voorkomen dat […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Nieuwe vliegtuigmotoren stoten 1.000 keer minder roet uit dan oude
Moderne vliegtuigmotoren die hun brandstof vooraf met veel lucht mengen, stoten op kruishoogte maar liefst 1.000 keer minder roetdeeltjes uit dan wanneer ze op de klassieke manier werken. Dat blijkt uit metingen van een onderzoeksvliegtuig dat vlak achter twee Airbus-toestellen vloog. Duurzame brandstof en zwavelarme kerosine kunnen de uitstoot van deeltjes nog verder verminderen. Een […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom een boek lezen zo goed is voor je hersenen
Of je nu wegdroomt bij een klassieker van Jane Austen of de nieuwste pageturner van Saskia Noort verslindt: lezen voor je plezier doet wonderen voor je brein. Onderzoekers van de University of Cambridge tonen aan dat lezen je mentale gezondheid verbetert, je empathischer maakt en zelfs het risico op dementie verlaagt. Het team sloeg de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Pijn online: elektrische signalen bieden hoopvol alternatief voor de behandeling van chronische pijn
Geen pijnstillers, maar elektriciteit om pijn te verminderen? Het is minder gek dan het klinkt. Onderzoekers ontwikkelden een draagbaar elektronisch apparaat dat in de toekomst pijnstillers zou kunnen vervangen en zelfs via je telefoon bestuurd kan worden. Met name bij langdurige pijn kan dit apparaat verschil maken. Op dit moment worden vaak pijnstillers voorgeschreven, maar […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Wetenschappers bewijzen kwantumverstrengeling onder wel hele extreme omstandigheden
De kwantumfysica beschrijft hoe materie en energie zich op heel kleine schaal gedragen. De deeltjes werken volgens andere regels dan die we kennen. Een van de bijzonderste verschijnselen is kwantumverstrengeling: twee of meer deeltjes die met elkaar verbonden zijn, zelfs als er een enorme afstand van soms zelfs lichtjaren tussen zit. Het meten van één […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een fossiele tand verraadt dat er ooit rivieren te vinden waren in de Atacama
Een fossiele tand van een capibara laat zien dat de Atacama vroeger veel natter was dan gedacht. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De Atacamawoestijn in het noorden van Chili is een van de droogste […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zestien nieuwe schimmelsoorten ontdekt in Thaise bloemen
Je ziet ze niet, maar ze zijn er wel: in Noord-Thaise bloemen blijken veel onbekende schimmelsoorten te leven. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Op het eerste gezicht lijkt een bloem misschien vooral belangrijk voor […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Vaccinatiegraad bij Europese baby’s daalt sinds corona; dit is hoe Nederland het doet
In een groot deel van de Europese Unie krijgen baby’s sinds de coronapandemie minder vaak hun vaccins. Nederland hoort bij de zes landen waar het de laatste jaren voor alle zeven onderzochte vaccins de verkeerde kant op gaat. Decennialang was vaccineren een Europees succesverhaal. Ziektes als difterie en polio, die vroeger talloze kinderlevens eisten, verdwenen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Je brein blijkt helemaal niet één orgaan te zijn: het bestaat uit twee oeroude systemen
We praten over het brein alsof het één orgaan is, maar nieuw onderzoek laat wat anders zien. Onze hersenen bestaan uit twee afzonderlijke, oeroude zenuwstelsels die honderden miljoenen jaren geleden onafhankelijk van elkaar ontstonden en tijdens de evolutie zijn samengevoegd. Decennialang gold het idee dat één vroege voorlopercel uiteindelijk het hele brein voortbrengt. Alle hersendelen […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Bij monniksparkieten zijn mannetjes helemaal niet vaker de baas
Bij monniksparkieten blijken zowel de mannetjes als de vrouwtjes even strijdlustig te zijn. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Wie bij een groep monniksparkieten verwacht dat vooral de mannetjes de baas spelen komt bedrogen uit. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Navier-Stokesvergelijking opgelost door AI? - Scientias Podcast 88
Wie krijgt het miljoen? En heeft AI nou wel of niet de Navier-Stokesvergelijking opgelost, een van de millenniumproblemen, opgesteld door het Clay Mathematichs Institute of Cambridge, Massachusetts (VS). Diederik legt uit aan Krijn hoe het nou eigenlijk zit met die vloeistofdynamica, een nogal pittige tak van de natuurkunde. Luister hier naar de 88ste aflevering van […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Populaire slaap-app onthult verband tussen luchtvervuiling en slecht slapen
Ligt je partner ’s nachts wakker van jouw gehoest? Of heb je juist plafonddienst door het gekuch naast je? Nieuw internationaal onderzoek laat zien dat de boosdoener weleens de luchtkwaliteit in je omgeving kan zijn, zelfs als die volgens de officiële normen prima in orde is. Onderzoekers van onder meer de University of Cambridge analyseerden […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Een hoopvol bericht: een ramp hoeft volgens wetenschappers niet altijd ernstige gevolgen te hebben
Overstromingen, oorlog, aardbevingen, economische crises en epidemieën: de lijst met rampen die ons kan overkomen is lang. En dan begint de ellende eigenlijk pas… Oogsten gaan verloren, vee sterft, voedselvoorraden raken vervuild, wegen worden onbegaanbaar en hele dorpen raken geïsoleerd. Een somber plaatje, dat er door klimaatverandering en een steeds verdeeldere wereld alleen maar beroerder […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe hevige regenbuien kunnen leiden tot minder chocolade
In Nederland is de neerslag vrij gelijkmatig over het jaar verdeeld, maar in andere regio’s heb je juist extreem droge en extreem natte periodes. Je zou denken dat mensen dan blij zijn met een heel nat regenseizoen, maar dat geldt niet altijd: de cacaoplant in Ghana gedijt beter bij wat minder hevige neerslag. Voor het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze fossielen onthullen een verrassende tussenstap in de menselijke evolutie
Ooit leefden onze voorouders als apen in de bomen. Tot ze op een gegeven moment besloten naar beneden te klimmen en verder te leven op de grond. Wanneer dat exact gebeurde en waarom is nog altijd niet helemaal duidelijk. Onderzoek naar oude fossielen biedt nieuwe aanwijzingen. We gaan terug naar de Australopithecus, die 2 tot […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hagelstenen als golfballen, hoe kunnen die dingen zó groot worden?
Hoe kunnen hagelstenen zo groot worden als golfballen? Dat is toch bizar? Diederik legt uit hoe het werkt hoog boven in de lucht: Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze nieuwe soort uit Tanzania werpt een ander licht op de eerste dinosauriërs
Een nieuw beschreven planteneter uit Tanzania laat zien dat enkele sommige vroege dinosauriërs waarschijnlijk jonger zijn dan gedacht. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een fossiel dat al ruim zestig jaar in een museum lag […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
169 jaar na zijn geboorte: waarom Tsiolkovski nog steeds de vader van de ruimtevaart is
Vandaag, 17 september 2026, is het 169 jaar geleden dat Konstantin Tsiolkovski werd geboren. Deze dove dorpsleraar uit Kaluga legde met pen, papier en wiskunde de theoretische basis voor de ruimtevaart, lang voordat er ook maar één raket de dampkring verliet. In een provinciestadje op zo’n negentig kilometer van Moskou gaf Konstantin Edoeardovitsj Tsiolkovski jarenlang […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De Middellandse Zee warmt steeds sneller op
De Middellandse Zee wordt warmer en zouter en dat gebeurt in een steeds hoger tempo, tot op grote diepte. Dat blijkt uit een analyse van 75 jaar aan metingen door twee Kroatische oceanografen. De versnelling is het sterkst in de Adriatische Zee, waar ze tot op de bodem reikt. Wie de voorbije zomers in de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Mercurius verkennen: de BepiColombo-missie is er na 8 jaar vliegen bijna aan toe!
BepiColombo is bijna bij Mercurius, die planeet vlakbij de Zon, en die gaat daar allemaal interessant onderzoek doen! Diederik vertelt wat er allemaal moet gaan gebeuren: Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Geen beunhaas maar beunaap: chimpansees gebruiken geavanceerde onderwijstechniek
Veel dieren maken en gebruiken vernuftig gereedschap. Zo maken chimpansees bijvoorbeeld hulpmiddelen om algen mee op te vissen, te jagen of mee te dweilen. Nu hebben onderzoekers in kaart gebracht hoe Westelijke chimpansees dit gedrag leren van hun soortgenoten. Het huidige onderzoek laat zien hoe de vaardigheden overgedragen worden op volgende generaties. Zo zagen de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Ligt het middel tegen deze resistente bacterie al gewoon in de apotheek?
Kunstmatige intelligentie heeft in een lijst van bijna 7.000 bestaande medicijnen meerdere middelen gevonden die een gevaarlijke bacterie tegenhouden. Van de elf middelen die onderzoekers in het lab testten, remden er negen de groei van de bacterie. De pneumokok is voor artsen een oude bekende. De bacterie leeft vaak onschuldig in de neus en keel. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit ‘muggentoilet’ kan zelfs niet beschreven virussen aan het licht brengen
Muggen laten in hun uitwerpselen een hoop genetische sporen na: van virussen, parasieten en zelfs hun eigen soort. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Onderzoekers van Rutgers University hebben een opvallende nieuwe manier getest om […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Dit hormoon komt voor in afvalwater en maakt mannetjesvissen agressiever
Een synthetisch hormoon dat voorkomt in afvalwater verandert het gedrag van mannetjesvissen enorm: ze vechten vaker en zorgen minder vaak voor het nest. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Een stof die vaak via afvalwater […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Amazonegebied geteisterd door extreme weersomstandigheden nog voor de komst van El Niño
Het Amazonegebied wordt al jaren geteisterd door verschillende bedreigingen. Tegen de ergste gevolgen van klimaatverandering leek het gebied tot nu toe gelukkig relatief goed bestand. Nieuw onderzoek zet dit beeld op zijn kop. Een analyse van 43 jaar aan data laat zien dat de regio wordt getroffen door steeds extremere weersomstandigheden. Dat terwijl er nog […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Niet alle wegen liepen recht naar Rome en de stad lag zelfs niet centraal
Onderzoekers hebben bijna 300.000 kilometer aan Romeinse wegen in kaart gebracht. Wat blijkt: de wegen zijn minder kaarsrecht dan je je wellicht voorstelt. En op het wegennet lag Rome niet eens het meest centraal. Het spreekwoord kwam er pas eeuwen na de laatste Romeinse steenlegging. Alle wegen leiden naar Rome. Ze zouden er bovendien recht […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Vergeet wat je dacht over collectivisme: dit is wat oosterse en westerse culturen echt van elkaar onderscheidt
Wie bereid is om zijn ouders in huis te nemen als ze oud worden, klinkt misschien niet als iemand die een vreemde zonder pardon opzij duwt in de metro. Toch kan dit prima samengaan. Het is een raadsel waar psychologen zich al dertig jaar over buigen en het zegt wat over de verschillen tussen culturen. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Google bracht een compleet vliegenbrein in kaart. Het internet liet het Doom spelen
Op 3 september publiceerden onderzoekers van Google Research, het Amerikaanse HHMI Janelia Research Campus, de University of Cambridge en het Britse MRC Laboratory of Molecular Biology de volledige bedradingskaart van het centrale zenuwstelsel van een mannelijke fruitvlieg. Het internet ging er meteen mee aan de slag en niet om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren. Softwareontwikkelaar […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Happy single? Het huwelijk wordt juist weer populairder, kinderen niet
Wie dacht dat de moderne single het liefst vrij en ongebonden door het leven gaat, heeft het mis volgens nieuwe Amerikaanse cijfers. De behoefte aan een vaste relatie en zelfs trouwen neemt weer toe. Tegelijkertijd worden singles kieskeuriger, speelt financiële onzekerheid een steeds grotere rol en heeft kunstmatige intelligentie inmiddels een plek veroverd in het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom wij wel moeiteloos meeklappen met de muziek en andere primaten niet
Ons brein lijkt al vanaf de geboorte voorbereid te zijn op het voelen van ritme. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Meeklappen met een liedje lijkt eenvoudig. Toch voert ons brein daarbij een bijzondere taak […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Trots paardenbaasje? Je hebt zelf invloed op de persoonlijkheid van het dier
Dat paarden net als mensen verschillende persoonlijkheden kunnen hebben, was al bekend. Maar onderzoekers zijn er recent pas achtergekomen dat de manier waarop de dieren behandeld worden daar invloed op heeft. De band tussen paard en mens begon in 2200 voor Christus, toen mensen paarden gingen temmen om zich te verplaatsen. De opkomst van paardrijden […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom bosbranden vogels zelfs een seizoen later nog kunnen treffen
De rook van bosbranden kan vogelgemeenschappen tot in het volgende broedseizoen aantasten. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Bij een bosbrand is de directe schade goed zichtbaar: bossen verdwijnen, leefgebieden gaan verloren en soms branden […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Oerwoudverhalen en onduidelijkheden rond mRNA-kankervaccin
Een vaccin tegen kanker. Het was groot nieuws online en ik zie ontzettend veel wilde verhalen en onduidelijkheden, want het is ook best wel een ingewikkeld onderwerp. Maar wat was nou precies het nieuws? Diederik legt het uit in deze short: Moderna en Merck hebben in een fase 3-studie met ongeveer 1100 patiënten aangetoond […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
China’s ruimtestation krijgt upgrade: vers gebakken koekjes op 400 kilometer hoogte
De Shenzhou-23-bemanning toont een interessant inkijkje in het dagelijks leven aan boord van Tiangong, China lanceert zes nieuwe aardobservatiesatellieten en commerciële bedrijven richten er hun blik op de Maan. Het Chinese ruimtestation Tiangong bevindt zich op ongeveer 400 kilometer boven de aarde. De drie bemanningsleden van de huidige Shenzhou-23-missie; commandant Zhu Yangzhu, piloot Zhang Zhiyuan […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Sucralose beschadigt je DNA niet, maar dat is minder geruststellend dan het klinkt
Een stof die als rest achterblijft in de zoetstof sucralose brak in 2023 DNA-strengen in gekweekte menselijke cellen. Dat deed flink wat stof opwaaien. De Europese voedselwaakhond nam de zoetstof daarna volledig onder de loep en besluit nu dat ze veilig is, al blijft er één vraag open. Het spoor begint in 2018, bij rattenurine. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Surinaamse pad blijkt met zijn vingertoppen op vissen te jagen
De Surinaamse pad is bijna blind. Toch kan dit dier zelfs kleine bewegingen van prooien feilloos volgen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! De Surinaamse pad (Pipa pipa) ziet er op het eerste gezicht niet […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze vreemde ‘inktvis’ leefde 160 miljoen jaar geleden in Wyoming
Twee zeldzame fossielen onthullen een opvallend dikke belemniet die 160 miljoen jaar geleden in Wyoming leefde. Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief! Paleontologen hebben in de Amerikaanse staat Wyoming een nieuwe soort belemniet beschreven. Het […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Deze maagbacterie lijkt verantwoordelijk voor meer dan 1 op de 5 gevallen van darmkanker wereldwijd
Volgens een nieuwe studie is de bacterie Helicobacter pylori wereldwijd gelinkt aan ruim een op de vijf gevallen van darmkanker. Mensen onder de 60 jaar lijken relatief een hoger risico te lopen. Darmkanker is wereldwijd de op een na belangrijkste doodsoorzaak als we kijken naar alle soorten kanker: in 2022 alleen al werden bijna 2 […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Olifanten kunnen iets wat mensen maar moeilijk vinden: hun impulsen onderdrukken
Kun jij amper van die reep chocola afblijven als-ie voor je neus ligt? Dan heb je misschien wel minder zelfdiscipline dan een olifant. Die kan zich namelijk wél inhouden als hij een smakelijke portie fruit ziet. Olifanten blijken dus in staat om impulsief gedrag te onderdrukken en zelfs hun aanpak bij te sturen als de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Zo ziet een galactische botsing eruit door de ogen van drie ruimtetelescopen
NASA’s röntgentelescoop Chandra richtte zijn blik op II Zw 096; een paar botsende sterrenstelsels op ongeveer 500 miljoen lichtjaar afstand. Door gegevens van Chandra, Hubble en Webb te combineren, ontstaat een uniek portret van een galactische botsing vol verborgen stervorming en actieve zwarte gaten. Sterrenstelsels botsen zelden in een rustig tempo. Wanneer twee van deze […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Paracetamol tijdens de zwangerschap gelinkt aan kleinere eierstokken bij dochters (en meer)
Duizenden zwangere vrouwen slikken het dagelijks tegen hoofdpijn of koorts: paracetamol. Nu blijkt uit nieuw Deens onderzoek dat het middel mogelijk invloed heeft op de vruchtbaarheid van hun ongeboren dochters. Wetenschappers stuitten op kleinere eierstokfollikels, minder eicellen en lagere hormoonspiegels bij baby’s van drie maanden oud. Wel benadrukken ze dat het om een observationele studie […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Waarom deze game meer over autisme vertelt dan een vragenlijst
Amerikaanse onderzoekers hebben een game gebouwd die je zonder één woord uitleg kunt spelen. Ruim 300 tieners deden mee, onder wie jongeren met de zwaarste vorm van autisme. Het spel bracht een subtiel verschil aan het licht in de manier waarop hun brein zintuiglijke signalen aan elkaar rijgt. De meeste autismetests draaien om taal. Je […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Geen zin in een marathon? Zo lang moet je hardlopen voor de positieve effecten
Bewegen is goed voor je. Toch is het voor velen van ons moeilijk hier tijd voor vrij te maken in de hectiek van alledag. Gelukkig laat nieuw onderzoek zien dat je voor de positieve effecten van beweging niet heel lang of intensief hoeft te sporten. Hardlopen is een van de meest laagdrempelige manieren van bewegen. […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
De menselijke manier van lopen is uniek. En heeft ervoor gezorgd dat we zo ver zijn gekomen
Elke dag zet je duizenden stappen zonder erbij na te denken. Hiel eerst, dan de tenen. Het klinkt simpel, maar het is eigenlijk heel bijzonder. Nieuw onderzoek laat namelijk zien dat die consistente hiel-teen-afwikkeling de mens onderscheidt van andere mensapen. Het stelde onze verre voorouders in staat om grote afstanden af te leggen op zoek […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .
Hoe smeltende permafrost een aardbeving in een totale ramp kan veranderen
Een aardbeving op een piepklein eilandje ver boven de poolcirkel bracht vorig jaar zomaar een deel van een gletsjer aan het schuiven. Volgens nieuw onderzoek van GEOMAR is dat geen toeval: de opwarmende bodem in het Noordpoolgebied maakt hellingen steeds kwetsbaarder met een groeiende kans op verwoestende kettingreacties tot gevolg. GEOMAR is een van de […] Meer wetenschap? Lees de nieuwste artikelen op Scientias.nl .