Boeken - NRC
Artikelen over Boeken - NRC
Daar drijven de muizen in de kelder van Keetje Tippel
Boek uit de kast: Uit straatboekenkastjes in heel Nederland haalt Arjen Fortuin steeds een boek, bespreekt het, en geeft het door. Het oude vestingstadje Grave leidt je zo naar smoezelig Amsterdam.
Harvard-historicus Jill Lepore: ‘We hebben onze autonomie ingeleverd, onze plichten als burger verzaakt’
Kunstmatige intelligentie: De razendsnelle versmelting van het Amerikaanse staatsapparaat met de grote AI-bedrijven heeft volgens Harvard-historicus Jill Lepore diepe wortels. „Het is uitgedraaid op vijf of zes kerels die geloven dat ze het lot van de mensheid controleren.”
Het toezicht op chemicaliën schiet tekort, vindt de chemicus. ‘Als je de effecten van al die stoffen bij elkaar optelt, schrik je’
Jacob de Boer | chemicus: Elke twee seconden wordt een nieuwe chemische stof ontwikkeld, maar het toezicht op die stoffen is ondermaats, waarschuwt milieuchemicus Jacob de Boer in zijn boek Gif. Wat doen die PFAS, pesticiden, bisfenolen en brandvertragers in de leefomgeving en in je lijf?
Pete Wu hervertelt oude Aziatische sprookjes alsof ze gisteren gebeurd zijn
Kinderboek: Voor zijn eerste kinderboek bewerkte en hervertelde schrijver en documentairemaker Pete Wu twaalf oude Aziatische sprookjes. Mystiek en filosofisch, maar ook opgefrist – net als de illustraties van Enzo Pérès-Labourdette.
Viroloog Jaap Goudsmit: ‘Ik vind het te makkelijk om de Holocaust overal de schuld van te geven’
Intergenerationeel trauma: Jaap Goudsmit, die beroemd werd als aidsonderzoeker, schreef zo’n twintig boeken over medische onderwerpen. In een nieuw persoonlijk boek vraagt hij zich af: ben ik geworden wie ik ben door de Holocaust, of doordat ik mijn vader niet kende? „De Holocaust excuseert alles. Voor de mensen die het hebben meegemaakt dan.”
Gevangen in zijn lichaam stelde Stephen Hawking grote vragen over het begin van het heelal
Natuurkunde: Een nieuwe, geautoriseerde biografie van Stephen Hawking gaat maar beperkt in op het werk van deze Britse natuurkundige. Jammer, vindt kosmoloog Thomas Hertog. „Hij was wetenschapper in hart en nieren. Van daaruit borrelde de rest op.”
Alles kwijt, toch feesten de schrijvers in ballingschap
Column: Michel Krielaars
Nobelprijs-laureaat Anne Carson laat zien dat het gevoel niet door het intellect is te verslaan
Anne Carson | Nobelprijslaureaat: De gedichten van de Canadese Anne Carson zijn vaak te herleiden op de klassieke oudheid. Volgens het Nobelprijscomité heeft ze met haar gedurfde en inventieve werk „nieuwe vormen voor hedendaagse literatuur gecreëerd”.
Canadese dichter Anne Carson wint met ‘gedurfd oeuvre’ Nobelprijs voor Literatuur
Nobelprijs: De 76-jarige auteur heeft volgens de jury met haar boeken „nieuwe vormen gecreëerd voor hedendaagse literatuur”. Ze was naar eigen zeggen op IJsland „naar de wind aan het luisteren” toen ze donderdag hoorde de Nobelprijs te krijgen.
De man die veertien jaar lang werd gekweld door een leugen
Nederlandse literatuur: In de tweede roman van Dries Muus loopt de hoofdpersoon, die al jaren in Madrid woont, rond met een schuldgevoel. Om met zichzelf in het reine te komen, keert hij terug naar Amsterdam.
‘Winnie de Poeh is misschien niet de slimste beer, maar dat geeft helemaal niks’
Simon de Waal: Schrijver, scenarist en part-time politieman Simon de Waal (65) herlas Winnie the Pooh (1926), dat hij leerde kennen op de lagere school. ,,Nu, vijftig jaar later, heb ik ontzettend genoten van de herlezing.”
De commercie en AI rukken op bij P.F. Thomése: wat is daarop het antwoord van de schrijver?
Nederlandse literatuur: Een marginale schrijver schrijft een boek over en in opdracht van zijn rijke zwager in Dubai. Goeie deal, of de uitverkoop van zijn ziel? Vernuftig maar ook voorspelbaar schrijft P.F. Thomése over de literatuur en de oprukkende moderniteit.
Wat de vuilnisman ziet: alle derrie van de samenleving, ontdaan van valse hoop
Non-fictie: Afval heeft ons iets te zeggen. De Canadese schrijver en vuilnisman Simon Paré-Poupart beschrijft in zijn memoir het kwetsbare bestaan van zijn beroepsgenoten, en zoomt in op de verstrekkende gevolgen van het consumentisme.
Schrijvers in ballingschap vieren feest, ook al zijn ze bijna alles kwijt
Op het verjaardagfeest van de naar Nederland gevluchte Russische schrijver Maxim Osipov besefte ik ineens dat hij behalve zijn geboorteland ook al zijn bezittingen achter zich heeft gelaten: zijn mooie huis in Taroesa, zijn geld, zijn boeken en manuscripten. Het kan hem allemaal niets schelen, want hij hoeft hier niet bang te zijn opgepakt te worden voor iets wat hij gezegd of geschreven heeft.
Sergej Eisenstein was een snel slijtend radertje in Stalins propagandamachine
Russische literatuur: De Tataars-Russische Guzel Jachina schreef een roman over de legendarische filmregisseur Sergej Eisenstein, die na zijn successen geleidelijk aan werd vermalen door het terreurregime van Stalin.
In de nieuwe roman van Daisy Johnson woedt in elke vrouw een prachtige storm
Daisy Johnson: In de nieuwe roman van deze Britse schrijver komen alle thema’s uit haar eerdere werk aan de orde. Opnieuw worden daarbij vrouwen op een knappe manier ontsluierd en mysteries verdiept.
Maria Reva: ‘Door de oorlog in Oekraïne werd de zwarte humor in mijn roman juist sterker’
Buitenlandse literatuur: De oorlog in Oekraïne zorgde ervoor dat ze met haar roman over Slavische postorderbruiden en slakken ineens een heel ander boek schreef dan ze van plan was. „Ik ben tegen de grenzen van de werkelijkheid aangelopen, waardoor ik nu weer fictie aan het creëren ben.”
Stadhouder Willem Lodewijk van Nassau was het oliemannetje van zijn beroemde neef Maurits
Geschiedenis: De nieuwe biografie van stadhouder Willem Lodewijk van Nassau door Olaf van Nimwegen is een poging tot herwaardering van deze legerhervormer, die in de schaduw stond van machtigere familieleden.
Op de valreep van het leven duikt Jan Siebelink kortstondig in zijn verleden
Jan Siebelink: Als in een boze droom komen in een korte nachtelijke notitie al zijn autobiografische literaire thema’s voorbij. In sombere en komische gedaante.
Hoe de stille revolutie van de ‘genderidentiteit’ op een giftige backlash stuitte
Genderidentiteit: Over het sociale succes van het begrip genderidentiteit en de heftige weerstand ertegen schreef de Amerikaanse socioloog Rogers Brubaker een beknopte geschiedenis die opvalt door zijn onpartijdigheid en analytische aanpak.
Taalverwonderaar Paulien Cornelisse schreef graag over duh, joh, goh, oomph, meh, puh en ugh
Taal was haar ding: Paulien Cornelisse werd in 2009 in één klap de meest gelezen taalschrijver van haar generatie. Haar werk nodigde de lezer uit zich door woorden te laten verrassen. „Gek woord, ‘gek’.”
Dit originele pleidooi voor rekenplezier is ook een hilarisch en pijnlijk verhaal over vriendschap
Kinderboek: Na Violet Sopjes, die hoge ogen gooide, is kinderboekenschrijver David Vlietstra nu terug met Joris Pannemans, weer een sociaal onhandig maar zeer innemend personage. De kansen van Joris Pannemans gaat over vriendschap en kansberekening.
‘Lezen helpt me nu om mijn eigen wereld beter te begrijpen’
Ninah Tiemersma: Docent klassieke talen Ninah Tiemersma (29) gebruikt verhalen uit de Griekse en Romeinse Oudheid om leerlingen te helpen bij het nadenken over emoties, veerkracht en persoonlijke ontwikkeling. Onlangs herlas ze Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden.
De prentenboeken van Harmen van Straaten zijn meer dan puur vermaak: ‘Ik zoek naar de onverwachte twist’
Kinderboekenweek: Harmen van Straaten illustreerde in veertig jaar ruim 400 kinderboeken, maar denk niet dat er geen gedachte achter zit. Hij maakt „opstapboeken” met een warme sfeer. „Na mijn boeken kunnen kinderen door naar boeken die misschien net wat diepgaander zijn.”
Als er één woord past bij Alfred Birneys nieuwe roman, is het ‘nonchalant’
Nederlandse literatuur: Wie is Augustus, de man met wie Alfred Birney ons laat oplopen in zijn nieuwe roman? Hij is een docent die geschorst thuis zit, die zijn harde jeugd nooit van zich afschudde en die het aanbrengen van orde wantrouwt. Kan de lezer hem ontmaskeren?
Koos van Weringh liet in 1989 al zien dat in Rusland niets verandert
In de legendarische Amsterdamse boekhandel Favié leerde ik eind 1979 Koos van Weringh kennen. Ik zat nog op school en wist niet dat hij een bekende hoogleraar criminologie was, die weinig ophad met de door zijn modieuze vakgenoten gehuldigde overtuiging dat misdadigers slachtoffer van de samenleving waren. Wel zag ik een lange man met een Gronings accent een bevlogen betoog houden over de
Een veel jongere geliefde veranderde Marguerite Yourcenar van een sfinx in een vuurvogel
Franse literatuur: Christophe Bigot schreef een wrede en ontluisterende roman over de laatste levensjaren van de Franse schrijver Marguerite Yourcenar, die haar van haar zwakste kant laat zien.
Jeugdroman ‘De parelduikster’ is dreigend, grimmig, eigen en fascinerend
Jeugdliteratuur: Mannen vissen, vrouwen duiken naar parels. Debuterend jeugdboekschrijfster Miriam Bouwens schiep een gesloten eilandgemeenschap die strenge regels hanteert. Haar boek doet soms denken aan een goede Lindgren.
Sjoerd Kuyper wint postuum de Gouden Griffel, Karst-Janneke Rogaar wint het Gouden Penseel
Kinderboekenprijzen: Het kinderboek ‘Maantje verhuist de zee’ van de onlangs overleden Sjoerd Kuyper is deze donderdag bekroond met de Gouden Griffel. Illustratrice Karst-Janneke Rogaar won met haar prentenboek ‘Lucy en Donker’ het Gouden Penseel.
‘Uiteindelijk zijn we toch allemaal maar sukkels die het ook niet echt weten’
Sander Heijne: Als scholier las Sander Heijne (44), hoofdredacteur van Vrij Nederland, Figuranten van Arnon Grunberg. ,,Het cynisme is me op mijn vijftiende eerlijk gezegd een beetje ontgaan.”
De betoverend mooie Italiaanse zinnen van Grazia Deledda
Op Sardinië wordt in de stad Nuoro de schrijfster Grazia Deledda (1871-1936) vorstelijk herdacht met een standbeeld, een straat en een tot museum ingericht geboortehuis. Dat komt ongetwijfeld omdat ze in 1926 de Nobelprijs voor Literatuur heeft gekregen voor haar oeuvre waarin ze het Sardinië van haar jeugd beschrijft. Haar romans, waarvan er in de vorige eeuw vijf vertaald zijn in het Nederlands,
Schrijver Sjoerd Kuyper was er oprecht van overtuigd dat kinderen schoonheid verdienen
Kinderboekenschrijver Sjoerd Kuyper nam kinderen serieus, en dat deed hij door de kinderlijke blik in zijn boeken centraal te stellen. Hij brak door met ‘Het Zakmes’, maar het hoogtepunt was zijn ‘Robin’-serie. Dinsdag overleed Kuyper, op 74-jarige leeftijd.
Ook kinderboekenschrijvers zien de leeslust afnemen – hoe lok je het kind een boek in? ‘Tijdens het schrijven voel ik die schermen trekken’
Leesvaardigheid: Neem je lezer serieus, zet niet te veel tekst op de eerste pagina, en zorg voor bijpassende liedjes en feestjes. Kinderboekenschrijvers hebben allerlei manieren om kinderen aan het lezen te krijgen. „Ouders denken: help, mijn kind is al negen en leest nog Bob Popcorn. Nou en? Laat ze lezen waar ze zin in hebben.”
De handtas van koningin Elizabeth als symbool van monarchie en democratie
Deze zomer heb ik gesmuld van drie geweldige dagboeken: Naar de wereld, in de wereld, uit de wereld van Cees Nooteboom, Enough Said van de Britse toneelschrijver Alan Bennett (The History Boys) en Het raadsel van de anderen van Benno Barnard. Anders dan bij de eerste twee schrijvers, die je vooral meedelen wat ze meemaken – Nooteboom met veel ergernis, Bennett met een ironisch gevoel voor de
‘Juist in Fusselmans luchtige observaties zit zoveel verdriet’
Ionica Smeets: Als twintiger las wiskundige en hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets (46) The Pharmacist’s Mate (2001) van Amy Fusselman. ,,De gelaagdheid van lichtheid merken we vaak niet op.”